Може ли човек да умре од тага? Прашањето повторно се отвори по смртта на иранската авторка Маржане Сатрапи, добитничка на наградата „Принцеза од Астурија” и автор на графичкиот роман „Персеполис”. Почина во Париз на 56 години, нешто повеќе од година по смртта на нејзиниот сопруг, откако јавно напиша: „Ја изгубив љубовта на мојот живот.” Медицинска дијагноза наречена „смрт од тага” не постои – но тоа не значи дека одговорот е едноставно „не”.

„Не умираме буквално од тага, но една загуба може да нè скрши толку длабоко што и телото почнува да се гасне”, вели психологот Хуан Нието. Психијатарот Хавиер Руиз Бланко објаснува дека интензивната болка може да го растрои имунолошкиот систем или да влоши постоечки состојби како срцева слабост или дијабетес – и токму преку нив, индиректно, да доведе до смрт.

Што се случува во телото кога ќе изгубиме некој суштински? Се активираат механизми на стрес: скока кортизолот, се нарушува сонот, се менува апетитот, паѓа имунитетот, се јавува воспаление низ телото, се менува работата на срцето. Мозокот поминува низ нешто слично на синдром на апстиненција – рутините и идентитетот изградени околу таа личност одеднаш исчезнуваат, и системот не знае како да функционира без нив.

Ризикот е поголем кај постари луѓе со веќе постоечки болести, но и помладите не се имуни. Тагата што останува „замрзната” – кога болката со месеци не попушта, кога човекот не може да се врати во секојдневниот живот – бара помош, не трпение. Не оти треба да заборавиш, туку оти губитокот треба да најде место во приказната на твојот живот, а не да ја прекине.

Современата психологија тагата веќе не ја гледа како болест што се лекува, туку како прилагодување што бара поддршка. Дозволи си да чувствуваш, не се изолирај, задржи барем дел од рутините, врати се полека кон работите што ти прават добро. И најважното – барај помош кога болката станува неподнослива, кога обичните задачи стануваат невозможни, кога се појавуваат мисли од кои самиот се плашиш. Прашањето „може ли да се умре од тага” има помалку важен одговор од прашањето – кој е до тебе кога тагата е најтешка.