Natën mes të premtes dhe të shtunës qielli mbi Bullgarinë qendrore u ndriçua portokalli. Në depon e municionit të kompanisë EMKO, në rajonin e Drjanovës, shpërtheu zjarr i shoqëruar me një seri detonimesh. Të lënduar nuk ka, të punësuarit janë evakuuar, policia e bllokoi qasjen. Kaq për versionin zyrtar.

Problemi është se kjo nuk është hera e parë. As e dyta. Ky është incidenti i dytë serioz në objektet e së njëjtës firmë për pak më shumë se një muaj - më 10 gusht u dogj një depo tjetër e EMKO-s te Belica. Atëherë ushtria më vonë mblodhi 60 copë municioni të pashpërthyer dhe rreth dy tonë mbeturina metalike të shpërndara përreth. Hetimi për atë rast ende nuk ka përfunduar.

Firma nuk pret hetimin - thotë drejtpërdrejt sabotazh

Ndërsa shteti me kujdes thotë se „po verifikon disa mundësi“, EMKO shkoi një hap më tej dhe njoftoi hapur se shpërthimi i ri është sabotazh. Gabimi njerëzor, thonë nga kompania, është përjashtuar plotësisht. Sipas tyre, depoja e goditur nuk ishte përdorur me muaj, ndërsa vetëm këtë vit kishte kaluar shtatë kontrolle shtetërore - të fundit rreth njëzet ditë para shpërthimit.

Ministri i Brendshëm bullgar Ivan Demerxhiev nuk e përjashton mundësinë e përzierjes së jashtme. Por fjalia e tij më e mprehtë është ajo që tregon historinë e vërtetë: ekziston, thotë ai, neglizhencë e kushteve në të cilat ruhen eksplozivët dhe municioni. Njëzet verifikime të kaluara, e depoja gjithsesi u dogj. Cila mundësi është më e dëmshme për shtetin - që dikush nga jashtë ka hyrë, apo që kontrollet ekzistojnë vetëm në letër?

Pse kjo firmë, dhe pse sërish

EMKO nuk është kompani e rastësishme. Me të udhëheq tregtari bullgar i armëve Emilijan Gebrev, ndërsa firma qysh nga fundi i vitit 2014 dhe fillimi i 2015-s i furnizonte Ukrainës municion të kalibrit 120 deri 152 milimetra - pikërisht për armët me prejardhje sovjetike që i përdor ushtria ukrainase. Gebrev në vitin 2015 mbijetoi një tentativë helmimi. Autoritetet bullgare më vonë akuzuan tre shtetas rusë për të cilët dyshohet se janë të lidhur me shërbimin ushtarak rus të zbulimit. Moska i hedh poshtë akuzat.

Në vitin 2024 Bullgaria lëshoi urdhërarreste për gjashtë shtetas rusë të dyshuar për shpërthime të mëparshme në depot e EMKO-s mes viteve 2011 dhe 2020. Në ato objekte kishte edhe municion të destinuar për eksport në Ukrainë dhe Gjeorgji. Prokuroria atëherë njoftoi se ka baza të verifikohet lidhja mes shpërthimeve në Bullgari, tentativës së helmimit të Gebrevit dhe shpërthimeve në depot çeke në Vrbetice në vitin 2014.

Me fjalë të tjera: kjo nuk është histori e re. Kjo është e njëjta histori që përsëritet tashmë pesëmbëdhjetë vjet në të njëjtën industri, në të njëjtin shtet, me të njëjtin tip objekti. Vetë EMKO pretendon se nga viti 2011 në sektorin mbrojtës bullgar janë regjistruar më shumë se dhjetë incidente të ngjashme.

Ballkani është afër frontit, vetëm nuk do ta pranojë

Bullgaria është shtet fqinj. Sektori i saj mbrojtës është një nga furnizuesit më të mëdhenj të Ukrainës në Evropë, ndërsa depot e saj digjen për të dytën herë brenda një muaji. Nëse bëhet fjalë për sabotazh, kjo do të thotë se lufta nuk përfundon në kufirin ukrainas - ajo përhapet nëpër linjat logjistike, ndërsa linjat logjistike kalojnë nëpër fqinjësinë tonë.

Ministria e Punëve të Brendshme tani paralajmëron verifikim të sigurisë dhe kushteve për ruajtjen e eksplozivëve edhe në objekte të tjera të ngjashme. Pyetja që mbetet pa përgjigje është më e thjeshtë: nëse shtatë kontrolle në vit nuk zbuluan asgjë, çfarë saktësisht do të zbulojë e teta?