Nëntë anëtare të BE-së në Split: lavdërimi i gjenocidit bëhet pengesë për hyrje në Union

Nëntë anëtare mesdhetare të Bashkimit Evropian u morën vesh në Split: lavdërimi i krimeve të luftës dhe i gjenocidit është pengesë politike për hyrje në BE. Ky është thelbi i Deklaratës së Splitit, e miratuar në samitin e grupit MED9, ku Kroacia arriti konsensus që një sjellje e tillë të vendoset si kusht për vendet kandidate. Serbia askund nuk përmendet me emër. As nuk ishte e nevojshme.

Liderët kërkojnë nga kandidatët „përkushtim të vërtetë ndaj pajtimit dhe refuzim të qartë të lavdërimit të krimeve të luftës dhe të gjenocidit“. Në dokument MED9 konfirmon se të ardhmen e Ballkanit Perëndimor e sheh në Union, ndërsa zgjerimin e përshkruan si investim gjeostrategjik në paqe, siguri dhe prosperitet. Kushteve ekzistuese - reformave, sundimit të ligjit, marrëdhënieve të mira fqinjësore - tani u shtohet edhe qëndrimi ndaj krimeve të luftës.

Një muaj pas varrimit të Mlladiqit

Nisma nuk ra nga qielli. Vetëm një muaj më parë, në Beograd u varros Ratko Mlladiq: mijëra njerëz, arkivol i mbuluar me flamurin serb, nderime ushtarake dhe anëtarë të qeverisë serbe në përcjelljen e një njeriu të dënuar me burgim të përjetshëm për gjenocidin në Srebrenicë dhe për krime lufte. Ursula von der Leyen dhe António Costa atëherë i quajtën ato pamje tronditëse, ndërsa BE-ja deklaroi se për lavdërimin e kriminelëve të luftës, mohimin e gjenocidit dhe revizionizmin nuk ka vend as në Union, as në vendet kandidate. Tani ky mesazh është shkruar edhe në Deklaratën e Splitit.

Nikoqir i samitit, me të cilin përfundoi kryesimi kroat me MED9, ishte kryeministri Andrej Plenkoviq. Në Split i priti Emmanuel Macronin, Giorgia Melonin, Kyriakos Mitsotakisin, Nikos Christodoulidesin, Robert Abelën, Luís Montenegron dhe Janez Janšën. Në samit ishin edhe Ursula von der Leyen, António Costa, komisionerja evropiane për Mesdheun Dubravka Šuica, princi i kurorës i Jordanisë dhe princi Albert i Dytë i Monakos.

Kush do ta masë kriterin?

Me parimin vështirë se mund të debatohet: kush i feston të dënuarit për gjenocid, vështirë se i ndan vlerat evropiane. Por për kandidatët ballkanikë deklarata sjell edhe një mesazh më të vjetër, të njohur. Maqedonia është kandidate që nga viti 2005, e ndryshoi madje edhe emrin e saj - dhe ende pret para derës. Ajo e di mirë si duket një listë kushtesh që vetëm rritet.

Prandaj pyetja nuk është nëse lavdërimi i kriminelëve është i pranueshëm. Nuk është. Pyetja është nëse kriteri i ri do të zbatohet njësoj për të gjithë, sipas rregullave të qarta - apo do të bëhet edhe një levë që çdo anëtare do ta nxjerrë nga sirtari kur t'i duhet?