Moda endüstrisinin yarısı yapay zekâyı kampanyalarına kimin daha hızlı sokacağı yarışındayken, Alessandro Michele Valentino moda evini bir kütüphaneye götürdü. Kütüphaneye benzeyen bir dekora değil, Paris'in Latin Mahallesi'ndeki gerçek Sainte-Geneviève Kütüphanesi'ne. İlkbahar-yaz 2027 koleksiyonunu uzun masaların ve rafların arasında sundu ve mesajını mikrofonsuz verdi: Burası kitapların hâlâ okunduğu, öğütülmediği bir yer.

Konsepte "antikütüphane" adını veriyor. Fikri Umberto Eco'nun düşüncelerinden ve tsundoku denen Japon alışkanlığından, yani asla okumadığınız kitapları biriktirmekten ödünç alıyor. Michele için okunmamış ciltler, giyilmemiş kıyafetler gibi, bir yenilgi değil, bir olasılıklar rezervi. Koleksiyonun yorumuna göre okunmamış metinlerden oluşan bu sonsuz kütüphanenin değeri, bilgiçlik taslamakta değil, henüz bilmediklerimizin sınırsız potansiyelinde yatıyor.

Makinelere yanıt olarak bir podyum

Analog bir mekân seçmek aynı zamanda kültürel bir duruştu. Gönderme doğrudan, yapay zekâ şirketlerinin algoritmalarını eğitmek için milyonlarca kitabı nasıl yok edip taradığına. Binlerce euroya elbise satan bir moda evi basılı sözün bariz savunucusu değil, ama görüntü işe yarıyor: Her ikisinin de giderek daha sık "üretildiği" bir dönemde kitapların arasında kıyafetler.

Koleksiyon, ilk bakışta birbirine tahammül edemeyen iki dünyayı birleştiriyor. Bir yanda nefes kesen gece kıyafetleri - aralarında pliseli güllerden oluşan devasa bir kuyruğa sahip fuşya saten bir sütun elbise. Öte yanda bilerek uyumsuz bırakılmış eksantrik gündelik giyim: dantel bisiklet taytlarıyla seksenlerden kalma ceketler, püsküllü eteklerle değerli taş renklerinde saten korseler, üzerinde "Villain Teen" yazan beyzbol şapkalarıyla bol kot pantolonlar.

Bu, tanıdığımız Michele - maksimalist, nostaljik, gardırobu bir kolaja dönüştüren bir tasarımcı. Koleksiyon, bir önceki sonbahar-kış 2026-2027 koleksiyonu "Interferences"ın devamı niteliğinde ve Valentino'ya getirdiği estetiği sürdürüyor.

Mesaj podyumda, fatura butikte

Balkanlardaki okur bu iki şeyi birbirinden ayırmayı bilir. Mesaj sevimli ve zamanlaması yerinde: Makinenin sizin yerinize okuyamayacağı şeyi koruyun. Ama gül kuyruklu fuşya elbiseyi Üsküp'te bir düğünde görmemiz pek olası değil; "Villain Teen" beyzbol şapkasının ise yakında taklidinin bizim pazarlarımızda da boy göstermesi için her türlü şansı var. Moda her zaman fikirleri kumaş fiyatına sattı. Bu kez fikir en azından üzerinde düşünmeye değer.

Ve eğer moda evi kitaplar konusunda ciddiyse, soru şu: Ön sıralardaki konukların kaçı arkalarındaki rafa bir göz attı - ve kaçı eve yeni bir fotoğrafla değil de yeni bir kitapla döndü?