Komuna Qendër ka Planin e vet Lokal për Energji dhe Klimë, të miratuar në dhjetor 2024. Në të shkruhet se urbanizimi i shpateve të Vodnos mund të aktivizojë erozionin, rrjedhat përrenjore dhe rrëshqitjet e dheut. Mes masave të propozuara është edhe ndalimi i ndërtimit në zona të përcaktuara si të rrezikuara nga vërshimet e rrëmbyeshme.

E njëjta komunë tani sjell draft-PDU-në për vendin Barutana, në Vodno, pa analiza të përfunduara hidrologjike, hidrogjeologjike dhe gjeoteknike për të gjithë shpatin.

„Ne tani po e presim degën mbi të cilën rrimë. Dhe këtë nuk kemi të drejtë ta bëjmë, as për ne tani as për brezat e ardhshëm“, thotë Jana Bellçeva-Andreevska, këshilltare në Këshillin e Qytetit të Shkupit nga nisma qytetare „Shans për Qendrën“.

Një e treta më pak, ose 88 për qind më shumë

Komuna Qendër pretendon se drafti lejon rreth një të tretën më pak ndërtim se plani i mëparshëm. Kjo është e saktë - krahasuar me planin.

Shifrat zyrtare krahasuar me terrenin thonë diçka tjetër. Në Barutanë sot ka 15.701 metra katrorë sipërfaqe të përgjithshme banimi në të gjitha katet. Planifikohen 29.459 metra katrorë. Kjo është rritje prej rreth 88 për qind krahasuar me gjendjen ekzistuese.

Të dyja pohimet mund të jenë njëkohësisht të vërteta, sepse masin gjëra të ndryshme. Njëri krahasohet me një dokument që kurrë nuk u ndërtua plotësisht. Tjetri krahasohet me atë që vërtet qëndron në shpat.

Barutana është pjesë e Vodnos, afër stacionit policor dhe në fillim të disa shtigjeve malore. Në hapësirë ka tashmë objekte banimi, por drafti i ri futet më thellë në pyll dhe zgjeron zonën në të cilën lejohen ndërtime të reja.

Analizat që shtyhen për më vonë

Vetë drafti pranon se për shkak të konfiguracionit të terrenit është e mundur shfaqja e rrëshqitjeve, dhe kërkon elaborate gjeologjike, gjeomekanike dhe hidroteknike.

Vetëm se ato lihen për më vonë - për fazën e projekteve bazë për objektet individuale. Pra çdo shtëpi do të kontrollohet veçmas, pasi plani tashmë të ketë lejuar të ndërtohet.

Kjo është pika kyçe dhe ia vlen të thuhet ngadalë: një shpat nuk shembet nga një shtëpi. Ai shembet nga shuma e të gjitha shtëpive, rrugëve, gërmimeve dhe mureve mbajtëse së bashku. Kontrolli objekt pas objekti matematikisht nuk mund ta masë pikërisht këtë.

„Unë nuk jam këtu për të përhapur frikë. Nëse duhet të votohet një vendim, çdo vendim duhet të votohet në bazë të të dhënave dhe analizave… Po ku janë analizat - hidrologjike, hidrogjeologjike, gjeoteknike? Ne kërkojmë që analizat të bëhen. Kur të bëhen, le të kthehet plani në shqyrtim, e të shohim çfarë ndodh me to“, thotë Bellçeva-Andreevska.

Heshtja e institucionit, puna e të cilit është kjo

Drejtoria për Mbrojtje dhe Shpëtim prej muajsh nuk jep mendim për draftin. Procedura ligjore mund të vazhdojë edhe pa përgjigjen e saj.

Kjo është heshtje e rregulluar me ligj - dhe pikërisht prandaj është problem. Një institucion i krijuar për vlerësim rreziku mund të mos përgjigjet, ndërsa plani sërish kalon, ku mungesa e mendimit lexohet në heshtje sikur të mos ketë vërejtje.

„Publiku duhet të jetë i vetëdijshëm se institucionet ekzistojnë për ta mbrojtur interesin publik, e jo për të heshtur“, porosit këshilltarja.

Tubat nën parcela

Ka edhe një problem më prozaik. Drafti zyrtar tregon se nëpër tri parcela ndërtimi kalojnë tubacione magjistrale prej 350 dhe 200 milimetrash. Mbi to nuk guxohet të ndërtohet derisa rreth 400 metra të tubit më të madh dhe 50 metra të atij më të vogël të zhvendosen në sipërfaqe publike.

Nga NP „Ujësjellësi dhe kanalizimi“, pohon Bellçeva-Andreevska, e kanë kthyer draft-planin. Në debatin publik nuk morën përgjigje sa do të kushtojnë zhvendosja dhe ndërtimi i një rruge të re në terrenin e pjerrët.

Kur një faturë nuk tregohet në debat publik, kjo zakonisht do të thotë se dikush supozon se nuk do të jetë e tija.

Çfarë vjen më pas

Bellçeva-Andreevska pohon edhe se drafti nuk është në përputhje me Planin e Përgjithshëm Urbanistik, që është dokument planor më i lartë. Komisioni i Qytetit të Shkupit megjithatë dha mendim pozitiv. Ajo kërkoi që kryetari Orce Gjorgjievski ta rishqyrtojë vendimin, por thotë se ende nuk ka përgjigje konkrete.

Drafti duhet të vijë sërish para Këshillit të Komunës Qendër, pasi të shqyrtohen vërejtjet nga anketa publike.

„Ky do të jetë test për integritetin e njerëzve“, thotë këshilltarja.

Test me përgjigjet e sakta tashmë të shkruara - në dokumentin që vetë komuna e miratoi para më pak se dy vjetësh.