Општина Центар има сопствен Локален план за енергија и клима, усвоен во декември 2024 година. Во него пишува дека урбанизацијата на падините на Водно може да ги активира ерозијата, поројните водотеци и свлечиштата. Меѓу предложените мерки има и забрана за градење во подрачја утврдени како ризични од поројни поплави.

Истата општина сега носи нацрт-ДУП за месноста Барутана, на Водно, без завршени хидролошки, хидрогеолошки и геотехнички анализи за целата падина.

„Ние сега ја сечеме гранката на која седиме. И тоа немаме право да го направиме, ниту за нас сега ниту за идните генерации“, вели Јана Белчева-Андреевска, советничка во Советот на Град Скопје од граѓанската иницијатива „Шанса за Центар“.

Една третина помалку, или 88 отсто повеќе

Општина Центар тврди дека нацртот дозволува околу една третина помалку градба од постариот план. Тоа е точно — во однос на планот.

Официјалните бројки во однос на теренот кажуваат друго. Во Барутана денес има 15.701 квадратен метар вкупна станбена површина на сите катови. Се планираат 29.459 квадратни метри. Тоа е зголемување од околу 88 отсто во однос на постојната состојба.

Двете тврдења можат да бидат истовремено вистинити, бидејќи мерат различни работи. Едното се споредува со документ што никогаш не бил целосно изграден. Другото се споредува со тоа што навистина стои на падината.

Барутана е дел од Водно, во близина на полициската станица и на почетокот на повеќе планинарски патеки. На просторот веќе има станбени објекти, но новиот нацрт навлегува подлабоко во шумата и го проширува опфатот во кој се дозволуваат нови градби.

Анализите што се одложуваат за подоцна

Самиот нацрт признава дека поради конфигурацијата на теренот е можна појава на свлекување, и бара геолошки, геомехански и хидротехнички елаборати.

Само што тие се оставаат за подоцна — за фазата на основните проекти за поединечните објекти. Значи секоја куќа ќе се проверува посебно, откако планот веќе ќе дозволи да се гради.

Ова е клучната точка и вреди да се каже бавно: падина не се урива од една куќа. Таа се урива од збирот на сите куќи, улици, ископи и потпорни ѕидови заедно. Проверка објект по објект математички не може да го измери токму тоа.

„Јас не сум тука за да ширам страв. Ако треба да се гласа одлука, која било одлука треба да се гласа врз база на податоци и на анализи… Па каде се анализите — хидролошки, хидрогеолошки, геотехнички? Ние бараме анализите да бидат направени. Кога ќе се направат, нека се врати планот на разгледување, па да видиме што се случува со нив“, вели Белчева-Андреевска.

Молкот на институцијата чија работа е ова

Дирекцијата за заштита и спасување со месеци не дава мислење за нацртот. Законската постапка може да продолжи и без нејзин одговор.

Тоа е законски уреден молк — и токму затоа е проблем. Институција создадена за проценка на ризик може да не одговори, а планот сепак да помине, при што отсуството на мислење тивко се чита како да нема забелешки.

„Јавноста мора да биде свесна дека институциите постојат за да го заштитат јавниот интерес, а не за да премолчат“, порачува советничката.

Цевките под парцелите

Има и попрозаичен проблем. Официјалниот нацрт покажува дека низ три градежни парцели минуваат магистрални цевководи од 350 и 200 милиметри. На нив не смее да се гради додека околу 400 метри од поголемиот и 50 метри од помалиот не бидат преместени на јавна површина.

Од ЈП „Водовод и канализација“, тврди Белчева-Андреевска, го вратиле нацрт-планот. На јавната расправа не добиле одговор колку ќе чинат дислокацијата и изградбата на нова улица на стрмниот терен.

Кога сметка не се покажува на јавна расправа, тоа обично значи дека некој претпоставува оти нема да биде негова.

Што следува

Белчева-Андреевска тврди и дека нацртот не е усогласен со Генералниот урбанистички план, кој е повисок плански документ. Комисијата на Град Скопје сепак дала позитивно мислење. Таа побарала градоначалникот Орце Ѓорѓиевски повторно да ја испита одлуката, но вели дека сè уште нема конкретен одговор.

Нацртот повторно треба да дојде пред Советот на Општина Центар, откако ќе бидат разгледани забелешките од јавната анкета.

„Ова ќе биде тест за интегритетот на луѓето“, вели советничката.

Тест со точни одговори веќе напишани — во документот што самата општина го усвои пред помалку од две години.