Në Maqedoni mekanizmi „Femicide Watch“ deri tani ka shqyrtuar 92 raste. Prej tyre, 43 janë klasifikuar zyrtarisht si femicid ose tentim për femicid. Shifrën e njoftoi shefi i Misionit të OSBE-së në Shkup, ambasadori Kilian Wahl, në hapjen e Konferencës dyditore Rajonale për Femicidin në Evropën Juglindore, e cila filloi dje në Kuvend.

Pamja globale është edhe më e errët. Sipas vlerësimeve të UN Women dhe Zyrës së OKB-së për Drogat dhe Krimin (UNODC), në vitin 2024 në botë janë vrarë qëllimisht rreth 83.000 gra dhe vajza. Rreth 50.000 prej tyre, gjegjësisht gati 60 për qind, i ka vrarë partneri intim ose një anëtar i familjes. Kjo është mesatarisht 137 gra dhe vajza në ditë - një në çdo dhjetë minuta. Për krahasim, te burrat e vrarë vetëm rreth 11 për qind e vrasjeve i ka kryer partneri ose një anëtar i familjes.

Vrasja është stacioni i fundit, jo i pari. Mesazhi kryesor i konferencës është se femicidi nuk fillon me thikën apo pistoletën. Para tij më së shpeshti ka kërcënime, xhelozi, përndjekje, kontroll, mospranim të ndarjes ose hakmarrje pas denoncimit në polici. Me fjalë të tjera - paralajmërime që dikush i ka dëgjuar, i ka shënuar ose është dashur t'i shënojë.

Dhe këtu vjen pjesa e pakëndshme. Analizat e prezantuara në konferencë tregojnë se institucionet në vend ende kanë kapacitete të kufizuara për vlerësimin e rrezikut, gjë që çon në vonesë të masave mbrojtëse para se dhuna të përshkallëzohet. Nënkryetarja e Kuvendit, Vesna Bendevska, i quajti statistikat shkatërruese dhe kujtoi se Kuvendi jo vetëm që miraton ligje, por përmes mbikëqyrjes dhe buxhetit duhet të ndjekë nëse ato zbatohen dhe nëse institucionet kanë burime të mjaftueshme.

Pikërisht ky është qëllimi i „Femicide Watch“: çdo rast të zbërthehet në mënyrë multidisiplinare dhe të përcaktohet ku saktësisht dështuan policia, gjyqësori, qendrat për punë sociale ose shëndetësia. Në sa nga ato 43 raste ka pasur sinjal që përfundoi në sirtar? Pikërisht në këtë pyetje duhet të përgjigjet mekanizmi.

Të dhënat kanë edhe dobësinë e tyre. Në disa shtete femicidi evidentohet si kategori e veçantë, në të tjera vetëm si vrasje, prandaj numri real i viktimave mund të jetë edhe më i madh. Konferenca vazhdon sot, kur priten përfundime, rekomandime dhe hapat e ardhshëm. Masa e suksesit të tyre do të jetë e thjeshtë: nëse institucionet do të reagojnë në denoncimin e parë, e jo pas tragjedisë.