Në një copë toke të diskutueshme mes Kroacisë dhe Serbisë, në brigjet e Danubit, kripto-miliarderët po ndërtojnë "shtetin" e tyre - pa taksa, pa demokraci, dhe votat blihen fjalë për fjalë me para. Quhet Liberland, dhe është më afër nesh nga sa tingëllon.

Fizikisht, vendi nuk duket si asgjë - një rrafshinë e sheshtë moçalore me pemë të rralla, çadra dhe baraka druri, ku mbërrihet vetëm me barkë sepse autoritetet kroate bllokojnë hyrjen tokësore. Projektin e themeloi sipërmarrësi çek Vit Jedlicka qëkur, si një shtet dixhital libertarian. Por ajo që e bën tani interesant janë njerëzit me xhepa të thellë pas tij.

Financuesi kryesor është magnati kinez i kriptove Justin Sun, pasuria e të cilit vlerësohet në 8,5 miliardë dollarë. Ai është "kryeministri" i Liberland-it, dhe njëkohësisht ka investuar mbi 75 milionë dollarë në kripto-biznesin e familjes Trump. I njëjti Sun u bë i njohur për publikun kur bleu një vepër arti - një banane të ngjitur në mur - për 6,2 milionë dollarë, dhe pastaj e hëngri. Rregullatorët amerikanë e akuzojnë për mashtrim; ai u mor vesh për 10 milionë.

Mënyra e qeverisjes është aty ku historia bëhet vërtet e pakëndshme. Votimi nuk bazohet në demokraci, por në kripto-token: sa më shumë token të kesh, aq më i madh ndikimi mbi atë se kush do ta drejtojë "shtetin". Ose siç thotë pa turp ministri i punëve të brendshme, ish-deputeti i diskutueshëm kroat Ivan Pernar, në pyetjen nëse paratë janë mekanizmi kryesor për pushtet - "po kuptohet".

Liberland nuk është një eksperiment i vetmuar. Ai është pjesë e një vale të tërë proto-shtetesh që financohen nga kripto-elita - nga Prospera në Honduras deri te idetë e Peter Thiel për qytete në det. E përbashkëta e tyre është ideologjike: zëvendësimi i komb-shtetit me mini-shtete të drejtuara nga aksionerë dhe "drejtorë ekzekutivë-monarkë", të frymëzuar nga mendimtari i diskutueshëm Curtis Yarvin.

Tingëllon si fantashkencë, por po ndodh në Danubin tonë. Dhe këtu është pyetja e vërtetë për ne në Ballkan: në një kohë kur shtetet tona i ndërtojmë dhe i mbrojmë me vështirësi, çfarë do të thotë kur më të pasurit e botës vendosin se shteti fare u pengon - dhe blejnë vetes një? Demokracia, me gjithë të metat e saj, të paktën presupozon se një njeri vlen një votë. Këtu vota ka çmim.