Qeveritë evropiane po i shkurtojnë taksat për karburantet, po ndajnë subvencione dhe po i riformësojnë rregullat energjetike për ta zbutur goditjen nga çmimet rekord të benzinës dhe naftës. Franca, Gjermania dhe Spanja janë ndër vendet që po e zgjerojnë mbështetjen, ndërsa BE-ja përballet edhe me rrezik shtesë nga kufizimet e mundshme të SHBA-së për eksportin e naftës.

Shifrat janë të rënda. Çmimet e karburanteve për transport personal në BE në gusht ishin 23,8% më të larta se një vit më parë, me rritje në 26 nga 27 vendet anëtare, ndërsa në 18 prej tyre shtrenjtimi është mbi 20%. Vetëm në gusht nafta u shtrenjtua edhe 8,3% krahasuar me korrikun. Për mbushjen e një rezervuari prej 50 litrash, shoferi evropian sot paguan rreth 30 euro më shumë se në fillim të vitit. E llogaritur për gjithë kontinentin, shpenzimi shtesë vetëm për naftë është rreth 203 milionë euro në ditë, sipas të dhënave të Komisionit Evropian.

Dikush megjithatë fiton. Aksionet e 10 kompanive të mëdha evropiane të naftës dhe gazit nga fillimi i vitit 2026 deri më 23 shtator u rritën ndërmjet 40% dhe 87%, më së shumti ato të spanjollës „Repsol“, për rreth 87,2%. Problemi nuk është vetëm nafta bruto, por mungesa e karburanteve të rafinuara dhe marzhat e rafinerive që bëhen gjithnjë e më të gjera.

Në këtë pamje, Maqedonia është në fund të listës së çmimeve. Sipas platformës fuel-prices.eu, me mesatarisht 1,699 euro për litër vendi ka naftën më të lirë në Evropë, ndërsa me 1,610 euro për litër benzinë është e treta, pas Turqisë dhe Suedisë. Nafta më e shtrenjtë hidhet në Danimarkë, 2,532 euro për litër. Nga fqinjët, në Greqi litri i benzinës kushton 2,203 euro, ndërsa litri i naftës 2,229 euro.

Por më e lira nuk do të thotë as e lirë, as e qëndrueshme. RKE më 22 shtator e rriti çmimin maksimal të naftës për 5,5 denarë për litër, ndërsa benzinat u liruan për 1,5 denarë. Nafta tani shkon deri në 104,5 denarë për litër, benzina BS-95 deri në 99 denarë, ndërsa benzina BS-98 deri në 101 denarë.

Brenti lëviz rreth 105 dollarë për fuçi dhe prej muajsh luhatet ndërmjet 95 dhe 110 dollarëve, varësisht nga çdo lajm nga Lindja e Mesme. Analistët paralajmërojnë se furnizimi i tendosur me naftë mund të zgjasë edhe në vitin 2027, ndërsa presidenti amerikan Donald Tramp paralajmëroi se konflikti në Lindjen e Mesme ndoshta do të përfundojë vetëm pas zgjedhjeve të nëntorit në SHBA.

Për një vend ku nafta e tërheq transportin, bujqësinë dhe industrinë, vendi i parë për lirësi është ngushëllim me afat skadimi. Qeveritë evropiane tashmë treguan çfarë bëjnë kur çmimet fluturojnë: shkurtojnë taksa dhe subvencionojnë. Nëse çmimet evropiane arrijnë edhe te pompat tona, a ka Qeveria plan të vetin të gatshëm, apo do të presim që RKE ta shpallë numrin e ardhshëm?