Европските влади ги кратат даноците на горивата, делат субвенции и ги прекројуваат енергетските правила за да го ублажат шокот од рекордните цени на бензинот и дизелот. Франција, Германија и Шпанија се меѓу земјите што ја прошируваат поддршката, а ЕУ се соочува и со дополнителен ризик од можни ограничувања на САД за извоз на дизел.

Бројките се тешки. Цените на горивата за личен превоз во ЕУ во август биле 23,8% повисоки отколку една година претходно, со раст во 26 од 27 земји членки, а во 18 од нив поскапувањето е над 20%. Само во август дизелот поскапел уште 8,3% во однос на јули. За полнење резервоар од 50 литри европскиот возач денес плаќа околу 30 евра повеќе отколку на почетокот на годината. Пресметано за целиот континент, дополнителниот трошок само за дизел е околу 203 милиони евра дневно, според податоци на Европската комисија.

Некој сепак добива. Акциите на 10 големи европски нафтени и гасни компании од почетокот на 2026 до 23 септември пораснале меѓу 40% и 87%, а најмногу шпанскиот „Репсол“, за околу 87,2%. Проблемот не е само суровата нафта, туку недостигот од рафинирани горива и рафинериските маржи што стануваат сè пошироки.

Во таа слика, Македонија е на дното на ценовникот. Според платформата fuel-prices.eu, со просечни 1,699 евра за литар земјата има најевтин дизел во Европа, а со 1,610 евра за литар бензин е трета, зад Турција и Шведска. Најскап дизел се точи во Данска, 2,532 евра за литар. Од соседите, во Грција литар бензин чини 2,203 евра, а литар дизел 2,229 евра.

Но најевтино не значи ни евтино ни стабилно. РКЕ на 22 септември ја зголеми максималната цена на дизелот за 5,5 денари за литар, додека бензините поевтинија за 1,5 денар. Дизелот сега оди до 104,5 денари за литар, бензинот БС-95 до 99 денари, а бензинот БС-98 до 101 денар.

Брентот се движи околу 105 долари за барел, а со месеци осцилира меѓу 95 и 110 долари, зависно од секоја вест од Блискиот Исток. Аналитичарите предупредуваат дека затегнатото снабдување со дизел може да потрае и во 2027 година, а американскиот претседател Доналд Трамп најави дека конфликтот на Блискиот Исток можеби ќе заврши дури по ноемвриските избори во САД.

За земја каде што дизелот го влече транспортот, земјоделството и индустријата, првото место по евтинство е утеха со рок на траење. Европските влади веќе покажаа што прават кога цените ќе излетаат: кратат даноци и субвенционираат. Ако европските цени стигнат и до нашите пумпи, дали Владата има подготвен свој план, или ќе чекаме РКЕ да ја соопшти следната бројка?