Sylvester Stallone mbushi 80 vjeç këtë verë dhe ende punon. Susan Sarandon i mbush po ato 80 këtë tetor, me një formë fizike dhe energji që do t'ia kishin zili edhe shumë më të rinj. Është e lehtë të thuash se „80 janë 60-at e reja“ - dhe edhe më e lehtë të shesësh mbi këtë fjali ndonjë suplement në kapsulë. Ekspertët e jetëgjatësisë janë më të kujdesshëm, dhe përgjigjja e tyre është më interesante se slogani.

„Mosha kronologjike vetvetiu nuk shpjegon si plakemi“, thotë dr. Jenki Badjoun, mjek i specializuar për jetëgjatësinë në Njësinë e Jetëgjatësisë së spitalit „Memorial Publio Cordón“ në Madrid. Dy njerëz me të njëjtin vit lindjeje në letërnjoftim mund të kenë përbërje trupore, metabolizëm, kapacitet kardiovaskular, funksion njohës dhe nivel inflamacioni krejt të ndryshëm.

Këtu hyn koncepti i moshës biologjike - përpjekja për të matur sa plaket në të vërtetë organizmi, e jo sa qirinj kishte në tortën e fundit. „Plakja është proces kompleks në të cilin marrin pjesë gjenetika, mënyra e jetesës, mjedisi dhe grumbullimi i ndryshimeve me kalimin e kohës“, shpjegon Badjoun. Leticia Carrera, drejtoreshë e qendrës „Felicidad Carrera“, shton se gjenet janë vetëm pjesë e ekuacionit. Pjesa tjetër është ajo që shkenca e quan ekspozom: ushqimi, lëvizja, gjumi, stresi, dielli, veset, sëmundjet dhe mjedisi. „Shumë nga këta faktorë mund të ndryshohen - dhe me këtë ndikojmë se si plakemi.“

Mjekësia e zgjati ndjeshëm jetëgjatësinë. Tani sfida është tjetër: që më shumë nga ato vite të jenë vite me shëndet dhe pavarësi. „Në mjekësinë e jetëgjatësisë nuk duhet të presim të shfaqet sëmundja për të reaguar“, thotë Badjoun. Nëse do ta përmblidhte plakjen në një mendim, do të ishte: të ruhet aftësia funksionale sa më gjatë që të jetë e mundur.

Muskuli si sigurim

Nëse ka diçka ku të dy ekspertët këmbëngulin, ajo është muskuli. „Nuk është vetëm çështje estetike - është një nga rezervuarët kryesorë funksionalë dhe metabolikë dhe lidhet drejtpërdrejt me aftësinë e njeriut për të mbetur i pavarur ndërsa plaket“, shpjegon Badjoun. Pavarësia këtu nuk do të thotë maratona. Do të thotë të ngrihesh nga karrigia, të ngjitesh shkallëve, ta mbash çantën, ta ruash ekuilibrin kur pengohesh. Prandaj ushtrimet e forcës, të përshtatura me moshën dhe njeriun, duhet të jenë pjesë e çdo strategjie jetëgjatësie, bashkë me kardion, lëvizshmërinë dhe ekuilibrin. Carrera e thotë më figurativisht: „Qëllimi nuk është të kesh trup të ri, por trup që funksionon.“

Me ushqimin është ngjashëm - dietë kundër plakjes nuk ekziston. Badjoun flet për ushqim të mjaftueshëm dhe të balancuar, të përshtatur për secilin, ndërsa Carrera paralajmëron se ushqimi i shëndetshëm nuk do të thotë të mbash vazhdimisht ndonjë dietë. Me vitet është e rëndësishme të ketë mjaft proteina për muskujt, plus fruta, perime, fibra, yndyrna të shëndetshme dhe pak ushqim të përpunuar. Gjumi është koha kur trupi riparohet, ndërsa lidhjet me njerëzit e tjerë, sfidat intelektuale dhe projektet janë pjesë e recetës po aq sa pesha. „Nuk ka shumë kuptim të flasim për jetëgjatësi nëse e zgjasim jetën, por e humbim pavarësinë, mirëqenien ose aftësinë për të qenë me të tjerët“, thotë Badjoun.

Kapsulat nuk janë fillimi

Këtu është pjesa që industria e suplementeve nuk do ta dëgjojë. Sipas Badjoun, suplementet „nuk duhet të jenë pika e nisjes së strategjisë së jetëgjatësisë“. Te një njeri i shëndetshëm pa mungesa, prioritetet mbeten ushqimi, lëvizja dhe gjumi. Carrera pranon se suplementet kanë kuptim kur rekomandohen siç duhet, për shembull kur ushqimi nuk i mbulon disa lëndë ushqyese. Por Badjoun paralajmëron kundër tundimit për të gëlltitur dhjetëra produkte sipas logjikës „sa më shumë, aq më mirë“: „Çdo ndërhyrje duhet të ketë hipotezë, indikacion dhe, kur është e mundur, prova që e mbështesin.“

Dhe një paralajmërim i fundit - për ata që e ndjekin „moshën biologjike“ si edhe një shifër. Fakti që një shënues është përmirësuar nuk do të thotë se jeni ripërtërirë; mund të thotë vetëm se ju është përmirësuar përbërja trupore ose metabolizmi. Shkenca hulumton plakjen qelizore, riprogramimin e pjesshëm të qelizave dhe aktivizimin e përkohshëm të telomerazës, por një pjesë e kësaj është ende eksperimentale dhe nuk duhet ngatërruar me trajtimet e konsoliduara.

Stallone dhe Sarandon nuk janë provë se ekziston një formulë ripërtëritjeje. Ekspertët thonë se formulë e tillë ende nuk ka. Ajo që funksionon është mërzitshëm e vjetër: forcë, ushqim, gjumë dhe njerëz rreth teje.