Skip to content

KREDİYLE YAŞAM

1 dk okuma
Paylaş
KREDİYLE YAŞAM
Devlet borçlanıyor, şirketler borçlanıyor, vatandaşlar kredi çekiyor, bankalar ise borç alınmış parayla ve başkalarının mevduatıyla çalışıyor. Makedonya giderek daha fazla borçla işliyor. Ama son faturayı kim ödeyecek? Ekim 2026 verilerine göre Makedon vatandaşların yaklaşık 4,95 milyar euro, şirketlerin ise 4,93 milyar euro daha borcu var. Toplamda, yıllık yüzde 14'ün üzerinde büyüyen neredeyse 10 milyar euroluk kredi. Devlet de borçlanmaya devam ediyor. 2027 için, bir kısmı bütçe açığını kapatmak, bir kısmı da daha önce oluşan borçları geri ödemek için yeni borçlanmalar planlanıyor. Makedonya'nın 2027 Bütçe Taslağı'na göre devlet, eski borçların yeniden finansmanı için yapılacak borçlanma dahil yaklaşık 2,98 milyar euroluk yeni borçlanma planlıyor. Bankalar vatandaşlardan ve şirketlerden mevduat topluyor, kredi veriyor, devlet tahvili alıyor ve faizden kazanıyor. Bankaların kendilerinin de tasarruf sahiplerine, alacaklılara ve diğer kurumlara karşı mali yükümlülükleri var. Vatandaşlar konut ve tüketici kredilerinin faizini ödüyor. Şirketler yatırımlar ve günlük faaliyetler için faiz ödüyor. Devlet ise faizi, aynı vatandaşların ve şirketlerin vergileriyle dolan bütçeden ödüyor. Borçlanma, yeni üretim, istihdam ve daha yüksek gelir yaratıyorsa kendi başına sorun değil. Sorun, borçlar geri ödeme kapasitesinden daha hızlı büyüdüğünde ortaya çıkıyor. Yeni kredilerin ne kadarı gerçek ekonomik değer yaratıyor, ne kadarı cari harcamaları ve eski yükümlülükleri karşılamaya gidiyor? Yılda yalnızca faize kaç milyar euro ödüyoruz? Ve büyümenin giderek daha fazla yeni borçlanmaya bağlı olduğu bir ekonomik model daha ne kadar sürebilir? Bugün devlet kredi çekiyor, yarın şirket, öbür gün vatandaş. Ama borçlar yeni bir sözleşmeye atılan imzayla kaybolmuyor. Ödeme zamanı geliyor. Makedonya krediyle yaşıyor. Soru şu: yarının kuşakları değer yaratan bir ekonomiyi mi, yoksa henüz ödenmesi gereken faturaları mı miras alacak?