OpenAI 700'den fazla matematik makalesi yayımladı, Fields Madalyası sahibi ağladığını itiraf etti: "Araştırma alanımı yok ettiler"

ChatGPT'nin arkasındaki şirket OpenAI, matematikçilerin yıllarca, bazılarını ise on yıllarca çözemediği problemlere tam ya da kısmi çözümler içeren, 372 ilişkili sonuç grubuna ayrılmış 722 matematik makalesi yayımladı. Makaleleri henüz kamuya açık olmayan şirket içi bir yapay zekâ modeli hazırladı. Bazıları yayını şimdiden "matematiksel kıyamet" olarak adlandırdı.

Sadece bir gün sonra şirket, tespit edilen bir hata nedeniyle üç makaleyi geri çekti ve 14 makalede daha düzeltme yaptı. Şu an kamuya açık olanların sayısı 719. Akılda tutulması gereken ilk ayrıntı bu: makine, herkesin kontrol edebileceğinden daha hızlı üretiyor.

İki yıldan kısa sürede lise sorularından zirveye

İki yıldan kısa bir süre önce yapay zekâ modelleri lise sınavı düzeyindeki sorularla boğuşuyordu. Cambridge ve Collège de France'ta matematik profesörü olan Timothy Gowers, hızın kendisini şoke ettiğini söyledi. "Bir tsunami izliyoruz, hâlâ sahildeyiz, onu görüyoruz ama henüz bize ulaşmadı" dedi. Ona göre yapay zekâ sadece bu yıl ortalama bir doktora öğrencisinden üst düzey bir matematikçiye yükseldi.

Makaleler arasında sayılar teorisi, geometri, matematiksel fizik ve teorik bilgisayar bilimi alanlarından sonuçlar var. Biri, teorik bilgisayar biliminin büyük açık problemlerinden biri olan Unique Games varsayımı için bir ispat sunuyor. Texas Üniversitesi'nden Amerikalı bilgisayar bilimci Scott Aaronson, eşi matematikçi Dana Moshkovitz'in neredeyse bütün kariyeri boyunca bu problem üzerinde çalıştığını yazdı. Aaronson yayını matematik tarihinin en büyük günlerinden biri olarak nitelendirdi, ama yeni ispatları henüz neredeyse kimsenin derinlemesine anlamadığı uyarısında bulundu.

En ağır darbeyi 2022 Fields Madalyası sahibi Fransız matematikçi Hugo Duminil-Copin aldı. Sonuçları gördüğünde ağladığını itiraf etti - OpenAI'ın ele aldığı problemlerin tam 16'sı doğrudan onun araştırmalarıyla bağlantılı. "Araştırma alanımı yok ettiler" dedi. Ona göre model bir vakada, insanların yıllarını alan bir araştırma programının farklı aşamalarını temsil eden 13 makaleyi bir anda üretti. Gençlerin matematiğe olan motivasyonlarını kaybetmesinden ve bilim insanlarının bir şirketin kendilerini geçeceği korkusuyla fikirlerini saklamaya başlamasından endişe ediyor.

Kim kontrol edecek?

Ana sonuçların yaklaşık yüzde 42'si, matematiksel önermelerin bilgisayarla doğrulanmasını sağlayan Lean sisteminde biçimselleştirilmiş ispatlara sahip. Ama hikâye orada da bitmiyor: bilgisayarın doğruladığı şeyin gerçekten ispatlanması gereken önermenin ta kendisi olduğunu teyit etmek gerekiyor. Şirketin kendisi de biçimselleştirilmiş ispatı olmayan makalelerin hata içerebileceği uyarısında bulunuyor.

Association for Human Mathematics derneği matematikçilere OpenAI ile işbirliğini bırakma çağrısı yaptı. Onlara göre bir seferde 700'den fazla makale yayımlamak kaliteli bilimin değil, bir güç gösterisinin işareti. Açıklamayı yaşayan en tanınmış matematikçilerden Terence Tao da paylaştı, ama bu, içindeki her iddiaya katıldığı anlamına gelmiyor. Aaronson ise şirketlerden açık problemleri çözmemelerini istemenin gerçekçi olmadığını, ama topluluğun daha fazla hesap verebilirlik ve şeffaflık talep etme hakkı olduğunu düşünüyor.

OpenAI bilimsel keşifleri hızlandırmak istediğini, yayından önce Princeton'daki İleri Araştırmalar Enstitüsü ile bağlantılı bağımsız bir matematikçi danışma grubuyla görüştüğünü ve GitHub'daki makaleleri güncelleyip düzelteceğini söylüyor. Yaklaşık bir ay önce şirket, Clay Enstitüsü'nün her biri için bir milyon dolar ödül verdiği yedi "Milenyum Problemi"nden biri olan Navier-Stokes denklemleriyle ilgili önerilen bir ispat sunmuş, ama ödülü kazandığını iddia etmemişti.

Matematiğin amacı gerçekten de çözüm, onu kimin bulduğundan bağımsız olarak. Ama makinenin ispatları insanların okuyabileceğinden daha hızlı yazdığı bir bilim, güvenin sessizce bilim camiasından tek bir şirkete taşındığı bir bilimdir. Üsküp'te, Belgrad'da ya da Zagreb'de bir genç, kendisini bekleyen iş başkasının modelini kontrol etmekse, matematik bölümüne yine de kaydolacak mı?