Cuma ile cumartesiyi bağlayan gece Bulgaristan'ın orta kesiminde gökyüzü turuncuya büründü. EMKO şirketinin Dryanovo bölgesindeki mühimmat deposunda, bir dizi patlamanın eşlik ettiği yangın çıktı. Yaralanan yok, çalışanlar tahliye edildi, polis girişi kapattı. Resmî versiyon bu kadar.

Sorun şu ki bu ilk kez değil. İkinci de değil. Bu, aynı firmanın tesislerinde bir aydan biraz uzun bir sürede yaşanan ikinci ciddi olay - 10 Ağustos'ta EMKO'nun Belitsa yakınındaki başka bir deposu yanmıştı. O zaman ordu daha sonra 60 adet patlamamış mühimmat ve çevreye saçılmış yaklaşık iki ton metal artık topladı. O olayın soruşturması hâlâ tamamlanmadı.

Firma soruşturmayı beklemiyor - doğrudan sabotaj diyor

Devlet dikkatli biçimde "birden fazla ihtimali incelediğini" söylerken, EMKO bir adım öteye geçip yeni patlamanın sabotaj olduğunu açıkça duyurdu. Şirkete göre insan hatası tamamen devre dışı. Yine şirketin ifadesine göre, vurulan depo aylardır kullanılmıyordu ve yalnızca bu yıl yedi devlet denetiminden geçmişti - sonuncusu patlamadan yaklaşık yirmi gün önce.

Bulgaristan İçişleri Bakanı İvan Demerciyev dış müdahale ihtimalini dışlamıyor. Ama asıl hikâyeyi anlatan, daha sert olan cümlesi: patlayıcı ve mühimmatın saklandığı koşullarda bir ihmal olduğunu söylüyor. Yirmi denetim geçilmiş, depo yine de yanmış. Devlet için hangi ihtimal daha zararlı - dışarıdan birinin girmiş olması mı, yoksa denetimlerin yalnızca kâğıt üstünde var olması mı?

Neden bu firma, ve neden yine

EMKO rastgele bir şirket değil. Yönetiminde Bulgar silah tüccarı Emilyan Gebrev bulunuyor ve firma daha 2014 sonu ile 2015 başında Ukrayna'ya 120 ila 152 milimetre çapında mühimmat tedarik ediyordu - tam da Ukrayna ordusunun kullandığı Sovyet menşeli silahlar için. Gebrev 2015'te bir zehirlenme girişiminden sağ kurtuldu. Bulgar makamları daha sonra, Rus askerî istihbaratıyla bağlantılı olduğundan şüphelenilen üç Rus vatandaşını suçladı. Moskova suçlamaları reddediyor.

Bulgaristan 2024'te, 2011 ile 2020 arasında EMKO depolarında yaşanan önceki patlamalardan şüpheli altı Rus vatandaşı için tutuklama emri çıkardı. O tesislerde Ukrayna ve Gürcistan'a ihraç edilmek üzere mühimmat da bulunuyordu. Savcılık o dönem, Bulgaristan'daki patlamalar, Gebrev'e yönelik zehirleme girişimi ve 2014'te Çekya'nın Vrbetice depolarındaki patlamalar arasındaki bağlantının incelenmesi için dayanak bulunduğunu açıkladı.

Başka bir deyişle: bu yeni bir hikâye değil. Bu, on beş yıldır aynı sektörde, aynı ülkede, aynı tip tesiste tekrarlanan aynı hikâye. EMKO'nun kendisi, 2011'den bu yana Bulgar savunma sektöründe onun üzerinde benzer olay kaydedildiğini öne sürüyor.

Balkanlar cepheye yakın, sadece bunu kabul etmek istemiyor

Bulgaristan komşu ülke. Savunma sektörü Ukrayna'nın Avrupa'daki en büyük tedarikçilerinden biri ve depoları bir ay içinde ikinci kez yanıyor. Söz konusu olan sabotajsa, bu, savaşın Ukrayna sınırında bitmediği anlamına gelir - savaş lojistik hatlar boyunca yayılıyor ve lojistik hatlar bizim komşuluğumuzdan geçiyor.

İçişleri Bakanlığı şimdi benzer diğer tesislerde de güvenliğin ve patlayıcı saklama koşullarının denetleneceğini duyuruyor. Yanıtsız kalan soru ise daha basit: yılda yedi denetim hiçbir şey bulmadıysa, sekizincisi tam olarak ne bulacak?