ABD'li Fervo Energy şirketi 30 Eylül'de, planlanan tarihten bir gün önce, Cape Station santralinden şebekeye elektrik satmaya başladı. Böylece sadece gösterimler ve yatırımcı sunumlarıyla kalmayıp gerçek ticari satışa ulaşan ilk sözde gelişmiş jeotermal enerji şirketi oldu.

Başlangıç mütevazı, hedefler öyle değil. Santral yaklaşık bir hafta önce şebekeyle senkronize edildi ve şimdilik planlanan 100 megavatın ilk üçte biri çalışıyor. Şirkete göre sahanın tamamı 4 gigavata kadar üretim yapabilir. İlk kazmadan ticari işletmeye kadar ilk ünitenin inşası 23 ay sürdü, Fervo sonrakileri 18 ayda bitirmek istiyor.

Fervo'nun kurucu ortağı ve CEO'su Tim Latimer, "Dünyanın hiçbir yerinde hiçbir ekip böyle bir proje inşa etmedi, biz ise bunu süresinden önce yaptık" dedi. Alçakgönüllülük belli ki iş planının bir parçası değil - ama bu durumda en azından gerçekten çalışan bir santral var.

Klasik jeotermal enerjiden farkı derinlikte. Şimdiye kadar yüzeye yakın ısı kaynakları kullanılıyordu, bu yüzden jeotermal santraller ancak doğanın cömert olduğu yerlerde - İzlanda'da, Toskana'da, Yeni Zelanda'da - kurulabiliyordu. Fervo ve birkaç şirket daha, petrol ve gaz sektöründen ödünç alınan teknik ve ekipmanlarla kayaların daha sıcak olduğu daha derinlere iniyor. İroniyi gözden kaçırmak zor: fosil çağının araçları şimdi yakmadan enerji için kazı yapıyor.

Bu santralin asıl müşterisi veri merkezleri. Yapay zeka şirketleri her yerden elektrik arıyor, jeotermal santral ise aşamalı olarak inşa edilebiliyor - tıpkı veri merkezlerinin kendisi gibi, böylece talep arttıkça yeni sunucular devreye giriyor. Google, Southern California Edison ve diğerleri Cape Station'dan elektrik almayı şimdiden taahhüt etti.

2017'de kurulan Fervo, bir girişim olarak Breakthrough Energy Ventures gibi yatırımcılardan 1,3 milyar dolardan (yaklaşık 1,1 milyar euro) fazla para topladı, mayısta da 1,9 milyar dolar (yaklaşık 1,6 milyar euro) getiren bir halka arzla borsaya açıldı. Makedonya'nın Katlanovo'dan Negortsi'ye kadar termal kaynakları var. Çok daha derinlerde yatan ısı bir gün elektriğe de dönüşecek mi?