Makedonya'nın 2040'a kadar geçerli Mekânsal Plan Taslağı üzerine Strumica'da düzenlenen ilk bölgesel kamu oturumu tek bir konuya indirgendi: madenler. Plan taslağında metalik maden hammaddeleri için beş saha sayılıyor - İlovica-Ştuka, Kazandol, Plavitsa, Kadiitsa ve Luke. Sivil ve çevre örgütleri bunlardan ikisinin, İlovica-Ştuka ve Kazandol'un plandan çıkarılmasını istiyor.

"Maden Strumica için kalkınma değildir. Strumica bölgesi bir tarım bölgesidir," dedi katılımcılar. "Sağlıklı Ova" derneğinden Goran Stanişleviç, olası bir madenin ekonomik faydalarının tarım ve çevre üzerindeki sonuçları telafi etmeyeceğini söyledi ve derneğe göre yedi köyün suyunu sağlayan Jazga nehrine dikkat çekti.

Neden yine Kazandol?

Kazandol'un bir geçmişi var. Bu madencilik projesinin imtiyazı 2018'de feshedildi; bu yüzden sivil girişimler aynı sahanın neden 2040'a kadar geçerli stratejik bir belgede yeniden ortaya çıktığını soruyor. İlovica-Ştuka ise yıllardır kurumsal, yargısal ve sivil anlaşmazlıkların konusu; bu yıl Yüksek İdare Mahkemesi'nin kararından sonra imtiyaz meselesi yeniden açıldı.

Aktivistler hükümete İlovica-Ştuka imtiyazlarını geri alması için 29 Eylül'e kadar süre verdi. Onlara göre Strumica bölgesindeki tüm belediye meclisleri maden istemediklerine zaten karar verdi.

Tehditli bir oturum

Oturum sakin geçmedi. Salondaki aktivistlerin bir kısmı kurumlardan gelen uzmanlara hakaret etti. "Sizi tekmeyle dışarı atardık" salondan gelen mesajlardan biriydi. Aktivist Krum Velkov daha sonra salondakilerin 29 Eylül süresi nedeniyle "duygusal" ve "gergin" olduğunu söyledi.

Mekân Planlama Ajansı'ndan Duşitsa Trpçevska-Angelkoviç, yataklarla ilgili verilerin keyfi olarak girilmediğini, onlarca yıllık jeolojik araştırmaların sonucu olduğunu açıkladı. "Bu siyasi bir tartışma değil, uzmanlık tartışması," dedi. Çevre Bakanlığı ise haritadaki bir işaretin tek başına maden açılması anlamına gelmediğini ve madencilikte siyanür kullanımının yasayla yasaklandığını ekledi.

Kimin sesi daha ağır basıyor?

Hakaret argüman değildir ve en çok da yıllardır argüman toplayanlara zarar verir. Ama "bu sadece haritada bir işaret" cevabı da kimseyi rahatlatmıyor. 2040'a kadar geçerli stratejik bir belge, tam da devletin ne planladığını söylediği yerdir. Yerel meclisler "hayır" derken plan "potansiyel" diyorsa, son sözü kim söyleyecek?

Kamu oturumları devam ediyor. Bir sonraki, aktivistlerin hükümete verdiği sürenin dolduğu gün, 29 Eylül'de Veles'te. Strumica'dan gelen itirazların planı değiştirip değiştirmeyeceği ya da bir çekmeceye mi gireceği, planın nihai versiyonunda görülecek.