Kilosu dört dinar. Prespalı meyve üreticilerine bugün sanayilik elma için önerilen fiyat bu; tam da hasadın başladığı anda. Geçen yıl dokuzdu, sonra fiyat on bire çıkmıştı.

Üretim maliyeti kilo başına yaklaşık on dinar. Bugünkü fiyattan teslim ettikleri her kilo onlara para kaybettiriyor.

Rakamlar, sırasıyla

Sağlam sofralık elma bugün 20 ila 25 dinara alınıyor, geçen yıl 35 ila 40'tı. "Aydaret" için açılış fiyatı asgari düzeyde - kilosu yalnızca 15 dinar.

Buna bir de toplayıcı yevmiyesi ekleniyor. Geçen yıl toplayıcı başına 2.500 ila 2.700 dinar arasındaydı. Bu yıl herkes 3.000 dinar istiyor, üstüne yemek ve ulaşım. Toplayıcılar Prilep ve Manastır'dan geliyor, ama sayıları giderek azalıyor.

"Sofralık elmanın fiyatının ölçütü sanayilik elmanın fiyatıdır ve tek haneli bir fiyat hiçbir koşulda tartışma konusu olmamalı," diyor Prespalı üretici Kire Gulevski. Prespa'nın büyük bölümünün dondan kavrulduğunu ve bu yıl büyük miktarda elma bulunmadığını ekliyor.

Daha az ürün, daha düşük fiyat

Bu, hiçbir ekonomik mantığa oturmayan kısım. Rekolte zayıf olduğunda fiyat genellikle yükselir. Burada yarıya iniyor.

Üreticiler kendilerine ödenmeyenleri de sıralıyor: 2024 rekoltesi için iki dinar, 2025'te üretilen elma için iki dinar, kırsal kalkınma destekleri, kayıtlı çiftçi ödemeleri.

"Prespa'nın geleceği yok; çiftçiyle ilgilenecek birlikler ve tarım kooperatifleri nerede," diye tepki gösteriyor üreticiler sosyal medyada.

Talep ve yanıt

Liberal Demokrat Parti yaptığı açıklamada, sanayilik elmanın alım fiyatının kilo başına en az 12 dinar olmasını istedi. Mevcut dört dinara iki dinar destek ekleniyor - toplam altı, üretim maliyeti ise yaklaşık on.

"Çiftçi sürekli üretim maliyetinin altında teslimat yapamaz. Devlet tarımsal üretimi sürdürmek istiyorsa, üreticilere öngörülebilir ve sürdürülebilir koşullar sağlamak zorunda kalacak," diyor parti. Ayrıca stratejik tarım ürünlerinin - tütün, üzüm, pirinç, biber ve elma - örgütlü alımı için yasal düzenleme de duyuruyor.

Tarım Bakanı Borçe Serafimovski, Resne'de çiftçilerle ve alıcılarla ayrı ayrı görüştü. Paylaşımına göre beklenen miktarlar, ürün kalitesi, mevcut alım kapasiteleri ve iç piyasa, bölge ve AB pazarındaki satış olanakları konuşuldu.

"Başarılı bir pazarlama, zincirdeki tüm aktörlerden koordineli bir yaklaşım ve ortak sorumluluk gerektirir," diye iletti Serafimovski; üretimin modernizasyonu ve iklim değişikliğine uyum ihtiyacına da işaret etti.

Neye koordineli yaklaşım

Modernizasyon ve iklime uyum gerçek görevler. Yalnızca bu hafta çözülecek görevler değiller; hasat ise bu hafta.

Masaya on dinara üreten bir çiftçiyle dört dinar öneren bir alıcı oturduğunda, "ortak sorumluluk" devletin onların pazarlığını izleyeceğini söylemenin nazik yolu. Fark şu: bir taraf bekleyebilir, diğerinin ise dalından düşen elmaları var.