Kur një mbretëreshë mbath shtatëmbëdhjetë fustane, njëzet çanta dhe „të shumta“ kostume të të njëjtit brend, kjo nuk është më shije, kjo është politikë. Mbretëresha spanjolle Leticia në korrik vizitoi fabrikën e Adolfo Domingezit në Orense, në vitin kur shtëpia galiciane mbush pesëdhjetë. Ticiana Dominguez, drejtore e dizajnit dhe mbesa e themeluesit, atë e lexon si njohje: „Mbretëresha me vite tregon përkushtim të fortë ndaj modës spanjolle dhe talentit kreativ të vendit tonë. Mendoj se çmon një mënyrë të kuptimit të modës që është shumë e prezente edhe tek na: dizajn i pakohshëm, materiale natyrore dhe mbrojtje e iniciativave që ruajnë zanatin, diturinë dhe industrinë pas secilës pjesë të veshjes.“ Lexoni: nuk është e rastësishme që kryetari i shtetit vishet vendas.

Historia nis si një rrobaqepësi burrash. „Gjyshi mi ishte rrobaqepës sipas shablloneve, dhe gjyshja kishte shije të rafinuar për zgjedhjen e pëlhurave. Bashkim i përsosur“, thotë Ticiana. Gjysmë shekulli më vonë brendi vesh tri gjenerata gruash, dhe koleksionin për pranverë-verë 2027, të quajtur „Croma“, e hapi Javën e Modës në Madrid më 14 shtator në Pallatin e Kristalit në Argansuela. Tema: çfarë është në të vërtetë ngjyra.

Kjo nuk është pyetje retorike. Ticiana drejton një laborator të brendshëm të quajtur „Agora“, ku secili koleksion nis nga një premisë dhe tre ditë punë intensive. Këtë herë ekipi u ul me shkencëtarë të kolorimetrisë nga Universiteti Politeknik i Katalonisë, dhe pastaj shkoi në punishte. „Nisëm të bëjmë alkimi me pigmente galiciane, të gjithë në mantele të bardha, me termometra, duke mësuar të bëjmë ngjyrë nga zero, nga kova me ujë, plotësisht rudimentarë“, tregon ajo. Pas kësaj, dizajnerët kishin një muaj për t'e përkthyer gjithçka në prerje.

Rezultati është përzierje nostalgjie dhe laboratori. Një dizajn i shtypur lindi nga mendimi për memorien kolektive të ngjyrës: makro-print nga objekte industriale të përditshme, topa tenisi, thasë plastike, tone që mendja i njeh edhe pa i shikuar objektin, si një kon trafiku. Ka patchwork geometrik dhe qëndisje me shkëlqyese që imiton kaleidoskop, „loja e parë e fëmijërisë e lidhur me ngjyrën“. Ka pjesë të përbërë nga shamie me kopsa magnetike që transformohen. Dhe shumë tekstil xhins, i trajtuar me inspirim nga të 2000-at e para: „Ka theks të madh në xhins, veçanërisht të drejtë ose xhins-banane që është për të vdekur, siluetë plotësisht e kurbuar që vepron skulpturalisht.“

Si i shkon një pesëdhjetëvjetori, „Croma“ përmban edhe një dhuratë për fillimet: detaje rrobaqepësie me konstruksion të dukshëm, në nder të themeluesve. Materialet janë të lehta dhe të tejdukshme, organzë, taft dhe lin, në një paletë natyrore që e ndërpresin akcente në limetë, mandarinë, ullinjë, të kuqe dhe të verdhë.

Ticiana pranon se bezhi i është bazë e garderobës. Por paralajmëron: „Duke i bërë gjërat më lira dhe më shpejta, humbet dizajni, humbet ngjyra, humbet kreativiteti.“ Kjo është fjalia që shpjegon të gjithë koleksionin, dhe të gjithë problemin e industrisë. Moda e shpejtë është e shpejtë sepse ngjyrën e blen të gatshme. A është lexuesi i gatshëm të paguajë për ngjyrë të bërë nga një kovë uji dhe tre ditë në mantel të bardhë? Java e Modës në Madrid thotë se mbretëresha është.