Hekurudha nuk ka fletë pronësie për tokë me vlerë 117 milionë euro, ndërsa paguan provizione për kredi që nuk i ka tërhequr

Hekurudha ka tokë me vlerë kontabël prej 7,22 miliardë denarësh - rreth 117 milionë euro. Për të nuk ka fletë pronësie. Ky është një nga gjetjet e Entit Shtetëror të Revizionit për NP „Hekurudhat e Maqedonisë - Infrastruktura“ për vitin 2024, dhe nuk është më e keqja.

Pronë që ekziston vetëm në libra

Madje 91 për qind e objekteve ndërtimore që përbëjnë infrastrukturën linjore hekurudhore, me vlerë 12,77 miliardë denarë, nuk janë të regjistruara në kadastrin e objekteve infrastrukturore. Për 88 për qind të objekteve të tjera ndërtimore ndërmarrja nuk ka fletë pronësie me të cilën do të dëshmonte se janë të sajat. Kjo nuk do të thotë se prona është humbur ose përvetësuar. Do të thotë se shteti menaxhon hekurudha dhe tokë për të cilat në letër nuk mund të tregojë se i zotëron.

Para për kredi që askush nuk i ka tërhequr

Për ndërtimin dhe rinovimin e hekurudhave janë miratuar hua gjithsej 191,4 milionë euro, nga të cilat 44 për qind ende nuk janë tërhequr. Por provizione paguhen edhe për paratë e patërhequra: deri në fund të vitit 2024 janë paguar 7,78 milionë euro provizione, plus 2,85 milionë euro kamata vetëm në vitin 2024. Shteti paguan për para që nuk i përdor.

Në Korridorin 8, segmenti Kumanovë - Bellakovc duhej të kushtonte 39,7 milionë euro. Me anekset dhe me sa është paguar deri tani, revizorët e llogaritin në 77,8 milionë euro - 96 për qind më shtrenjtë, me afat të zgjatur për 8 vjet e 3 muaj. Segmenti i dytë, Bellakovc - Kriva Pallankë, mori kontratë prej 155 milionë eurosh vetëm në korrik 2022, 18 vjet pasi ndërtimi kishte ndalur. Afati është 23 tetori 2026; nga ndërmarrja thonë se përparimi fizik është 45 për qind.

Hekurudhat në terren

Revizorët identifikuan rreth 50 lokacione me defekte që mund të riparohen vetëm me ndërhyrje më të mëdha ndërtimore, ku është futur lëvizja e ngadaltë me 20 kilometra në orë. Mes tyre janë segmentet Draçevë - Jane Sandanski dhe Rajko Zhinzifov - Veles, si dhe ura te Stobi, shtyllat e së cilës i gërryen Lumi i Zi dhe që është lëshuar dy herë brenda gjashtë vjetëve. Sipas revizionit, për më shumë se 40 vjet nuk ka investime të rëndësishme në hekurudha.

Në magazina qëndrojnë materiale të blera para 15 vjetësh, asnjëherë të përdorura. Nga 1.314 vende pune të sistematizuara janë plotësuar 718, ndërsa 30 për qind e të punësuarve nuk e plotësojnë kushtin e arsimit për vendin e tyre. Humbja e akumuluar e ndërmarrjes është pothuajse 4,73 miliardë denarë, ndërsa së bashku me „Hekurudhat - Transport“ dy ndërmarrjet shtetërore hekurudhore kanë humbje të akumuluara prej rreth 186 milionë eurosh.

Faji - te paraardhësit

Ministria e Transportit menjëherë njoftoi se raportet kanë të bëjnë me periudhën kur ndërmarrjet i drejtonin kuadro të LSDM-së dhe BDI-së, se ata i injoruan problemet dhe se Prokuroria duhet t'i kontrollojë gjetjet. Revizioni është për vitin 2024 - vit në të cilin pushteti ndryshoi në gjysmë. E hekurudhat pa investime të rëndësishme janë, sipas vetë revizionit, problem më shumë se 40-vjeçar - jo i një qeverie.

Nëse Prokuroria i kontrollon gjetjet, mirë. Por kush do t'i regjistrojë hekurudhat në kadastër - dhe kur?