Shkupi do të bëjë kadastër të oxhaqeve, ndërsa masat e tjera në planin e ri për ajrin ekzistonin tashmë: ngrohja, 100 autobusë elektrikë, fund i sobave me dru

Qyteti i Shkupit do të bëjë kadastër të oxhaqeve - një regjistrim digjital të çdo vendi nga i cili në ajër dalin ndotës, nga fabrikat deri te amvisëritë. Kjo është e vetmja masë vërtet e re në projektplanin për përmirësimin e cilësisë së ajrit në Shkup për periudhën 2027-2031, që sot u prezantua në dëgjim publik. Dokumentin Qyteti e harton me UNDP-në, për herë të parë në një platformë digjitale.

Analiza e të dhënave të sistemit shtetëror të monitorimit për dhjetë vitet e fundit nuk sjell befasi: ajri në Shkup çdo vit i tejkalon nivelet e lejuara të grimcave PM10 dhe PM2,5. Ka edhe një lajm më të mirë - nga 2015 deri në 2025 vëllimi i ndotjes u ul për 40 deri në 50 për qind. Fajtorët kryesorë mbeten trafiku, industria dhe amvisëritë.

Gjithçka tjetër në plan janë masa që ekzistonin edhe në dokumentet e mëparshme. Për amvisëritë: zgjerimi i ngrohjes qendrore, heqja e sobave me dru, subvencione për sisteme diellore dhe pompa nxehtësie. Për trafikun: 100 autobusë elektrikë, zonë me emetime të ulëta në qendër, transport i shpejtë me autobus dhe më shumë shtigje biçikletash. Për industrinë: kontrolle më të rrepta dhe teknologji më të mira. Nga masat afatshkurtra - larje më e shpeshtë e rrugëve, kontroll i pluhurit nga kantieret dhe pastrim i rregullt i oxhaqeve. Plani përmend edhe centralet me gaz me kogjenerim, të cilat i kishte paralajmëruar tashmë kryeministri Hristijan Mickoski.

Problemi nuk është te lista. Sipas asaj që u prezantua, nuk është përcaktuar qartë cili institucion është përgjegjës për ndjekjen e masave, ndërsa për financimin ka vetëm propozime. Elena Nikolovska nga „Eko svest“ thotë se plani është bazë e mirë, por duhet të harmonizohet me ligjet e reja për cilësinë e ajrit dhe për emetimet industriale dhe të ketë para e kapacitete të siguruara. Sipas „Eko svest“, në vend të gazit fosil në amvisëri duhet të mbështeten burimet e ripërtëritshme dhe efikasiteti energjetik, ndërsa para miratimit të planit nevojiten më shumë dëgjime publike.

Shkupjanët çdo dimër thithin ajër të ndotur, dhe çdo plan i ri i përsërit masat e të mëparshmit. Kadastri i oxhaqeve do të tregojë kush tymos. Pyetja është nëse dikush pastaj do të ketë edhe kompetencë edhe para për të bërë diçka me këtë - apo në 2031 do të lexojmë një projektplan të ri?