Скопје ќе прави катастар на оџаци, а другите мерки во новиот план за воздух веќе ги имаше: парно, 100 електрични автобуси, крај на печките на дрва

Град Скопје ќе прави катастар на оџаци – дигитален попис на секое место од кое во воздухот излегуваат загадувачки материи, од фабриките до домаќинствата. Тоа е единствената навистина нова мерка во нацрт-планот за подобрување на квалитетот на воздухот во Скопје за периодот 2027-2031, кој денеска беше претставен на јавна расправа. Документот Градот го изработува со УНДП, за прв пат на дигитална платформа.

Анализата на податоците од државниот мониторинг систем за последните десет години не носи изненадување: воздухот во Скопје секоја година ги надминува дозволените нивоа на честичките ПМ 10 и ПМ 2,5. Има и подобра вест – од 2015 до 2025 година обемот на загадувањето се намалил за 40 до 50 отсто. Главни виновници и понатаму се сообраќајот, индустријата и домаќинствата.

Сè останато во планот се мерки што веќе ги имаше и во претходните документи. За домаќинствата: проширување на парното, исфрлање на печките на дрва, субвенции за соларни системи и топлински пумпи. За сообраќајот: 100 електрични автобуси, зона со ниски емисии во центарот, брз автобуски превоз и повеќе велосипедски патеки. За индустријата: построги контроли и подобри технологии. Од краткорочните мерки – почесто миење на улиците, контрола на прашината од градилиштата и редовно чистење на оџаците. Планот ги спомнува и гасните когенеративни централи, кои веќе ги најавуваше премиерот Христијан Мицкоски.

Проблемот не е во листата. Според она што беше претставено, не е јасно дефинирано која институција е одговорна за следење на мерките, а за финансирањето има само предлози. Елена Николовска од „Еко свест“ вели дека планот е добра основа, но мора да биде усогласен со новите закони за квалитет на воздухот и за индустриски емисии и да има обезбедени пари и капацитети. Според „Еко свест“, наместо фосилен гас во домаќинствата треба да се поддржат обновливите извори и енергетската ефикасност, а пред планот да се усвои потребни се повеќе јавни расправи.

Скопјани секоја зима дишат загаден воздух, а секој нов план ги повторува мерките од претходниот. Катастарот на оџаци ќе покаже кој чади. Прашањето е дали некој потоа ќе има и надлежност и пари да направи нешто со тоа – или во 2031 ќе читаме нов нацрт-план?