Ndotja në Shkup u përgjysmua për 10 vjet, por Lisiçja vjet pati 104 ditë me ajër të ndotur - ligji lejon 35

Dy lajme për ajrin e Shkupit mbërritën në të njëjtën kohë dhe nuk pajtohen. I pari: nga viti 2015 deri në 2025 ndotja mesatare vjetore në Shkup është ulur për rreth 50 për qind, u tha në tryezën e rrumbullakët të Organizatës së Konsumatorëve të Maqedonisë. I dyti, nga raporti i Institutit të Shëndetit Publik për vitin 2025: stacioni matës në Lisiçe vjet regjistroi 104 ditë me përqendrim të tejkaluar të grimcave PM10. Ligji lejon 35.

Të dyja janë të vërteta. Dhe pikërisht ky është problemi.

Më mirë nuk do të thotë e sigurt

Qendra pati 101 ditë të ndotura, stacioni te Rektorati 78, Karposhi 59, Gazi Baba 58. Asnjë nga këto stacione matëse të Shkupit nuk mbeti nën maksimumin ligjor. Më keq në vend vjet ishte në Strumicë - 108 ditë, ndërsa mbi 100 patën edhe Kërçova dhe Kavadari.

Te grimcat e imëta PM2.5, ato që depërtojnë thellë në mushkëri dhe e rëndojnë zemrën, shifrat janë edhe më të rënda. Përqendrimi mesatar vjetor në Lisiçe ishte 27,78 mikrogramë për metër kub, në Karposh 26,60, në Qendër 25,58. Organizata Botërore e Shëndetësisë rekomandon më së shumti 5. Kjo është mbi pesë herë më shumë.

Sipas vlerësimit të IShP, në periudhën 2022-2024 ekspozimi afatgjatë ndaj PM2.5 mbi rekomandimet e OBSh është përgjegjës për rreth 2.974 vdekje në vit - 14,3 për qind e vdekshmërisë së përgjithshme. Afërsisht çdo i shtati i vdekur në ato vite.

Çfarë funksionoi

Inxhinieri i makinerisë Andrej Stojkovski si masë kryesore veçon subvencionin për kondicionerë inverter, me të cilin zëvendësohen sobat me dru dhe kaldajat me lëndë djegëse të ngurtë. Ai thotë se analizat nuk mund të tregojnë saktë sa ka kontribuar secila masë, por pret efekt nga 100 autobusët e rinj dhe nga transporti i shpejtë me autobus BRT. Kryetari Orce Gjorgjievski thotë se për Linjën 1 të BRT-së tashmë ka filluar parakualifikimi i kontraktorëve. Nga OKM kërkojnë zgjerimin e ngrohjes qendrore, më shumë gjelbërim dhe shtigje për biçikleta.

Stojkovski kujtoi edhe atë që Shkupi e di përmendësh: luginë e rrethuar me male, inversione të temperaturës në dimër, kulme në mëngjes dhe në mbrëmje kur ndizen sobat. Para sezonit të ngrohjes, Qyteti po blen gjashtë stacione të reja për matjen e PM10 dhe PM2.5.

Gjysma e ndotjes më pak është përparim që duhet pranuar. Por nëse pas dhjetë vjet masash më shumë se çdo e katërta ditë në Lisiçe është mbi kufirin ligjor, sa vjet edhe deri te ajri që thjesht e merr frymë - pa i numëruar ditët?