Princesha greke e lindur në mërgim në Kejptaun: mbretëresha Sofia sot merr nderimet më të larta për motrën e saj Irena, dhjetë muaj pas vdekjes së saj

Sot në orën 13, në pallatin Zarzuela në Madrid, mbretëresha Sofia, nëna e mbretit spanjoll Felipe VI, do të presë një delegacion të Institucionit për Merita Humanitare për të marrë pas vdekjes Kryqin e Madh dhe Diplomën e Nderit të dhëna motrës së saj, princeshës Irena të Greqisë. Irena vdiq më 15 janar, në moshën 83-vjeçare, pikërisht në Zarzuela. Nderimet janë për punën e saj humanitare dhe për mbështetjen e artit dhe kulturës, punë që e bëri në heshtje, larg kamerave, mes Greqisë dhe Spanjës, ku u vendos në vitet tetëdhjetë.

E lindur në mërgim. Irena ishte vajza më e vogël e mbretit grek Pali I dhe e mbretëreshës Frederika, e lindur princeshë e Hanoverit, dhe motër e Sofisë dhe e mbretit të fundit grek Konstandin. U lind më 11 maj 1942 në Kejptaun, Afrika e Jugut, gjatë pesë vjetëve të mërgimit që familja mbretërore i kaloi jashtë Greqisë për shkak të Luftës së Dytë Botërore. Në ato vite u zhvendosën plot 22 herë. Emrin Irena e mori sepse në greqisht do të thotë paqe, e edhe sepse kështu quhej motra e mbretit Pal. Një fëmijë i quajtur „paqe“, i lindur në arratisje nga lufta: Ballkani e kupton mirë këtë ironi.

Mërgimi mbaroi në vitin 1946, kur Irena ishte katër vjeç, pas një referendumi ku 69 për qind e votuesve u shprehën për kthimin e mbretit Gjergji II, vëllait më të madh të Palit. Sipas historisë familjare, vetëm gjashtë muaj pas kthimit Gjergji vdiq, ndërsa lajmi e gjeti Irenën në një orë baleti me motrën e saj Sofinë. Pali dhe Frederika u bënë mbret e mbretëreshë, fëmijët morën detyra si përfaqësues mbretërorë, ndërsa familja u zhvendos në pallatin e Athinës.

Motra e vogël që kopjonte gjithçka. Irena studioi arkeologji dhe piano, ndërsa maturën ndërkombëtare e mbaroi në Salem, Gjermani, në shkollën ku para saj kishte mësuar edhe Sofia. Sofia, katër vjet më e madhe, në biografinë e saj tregon se motra e vogël donte të bënte gjithçka që bënte ajo, ndaj në shtëpi e quanin „macja kopjuese“. Kur Sofia njohu princin Juan Carlos, çifti i pandashëm u nda. Për Irenën kërkonin princa nëpër shtëpitë e tjera mbretërore, por ajo për dashurinë mbeti misterioze: pranoi vetëm „një dashuri të parë“ dhe se italianët i dukeshin të pashëm, por grekët edhe më të pashëm.

Më 14 maj 1962, në Athinë, Sofia u martua me Juan Carlos, ndërsa Irena ishte një nga tetë shoqërueset e nuses. Me atë martesë Sofia i humbi të drejtat e princeshës greke dhe u zhvendos në Madrid. Më vonë Irena pranoi se më shumë ishte kënaqur në dasmën e vëllait të saj Konstandin, sepse ai mbeti në shtëpi, me të. Megjithatë, udhëtonte shpesh në Spanjë dhe i binte pianos edhe në Teatro Real të Madridit.

Fillimi i fundit. Në tetor 1963, në pallatin Tatoi, familja priti privatisht Jacqueline Kennedyn, e cila erdhi me motrën e saj Lee Radziwill. Mbreti Pal tashmë ishte dukshëm i sëmurë, ndaj mbretëresha Frederika dhe Irena morën një pjesë të madhe të detyrave zyrtare dhe në janar 1964 udhëtuan bashkë në Nju Jork dhe Uashington. Pali vdiq nga kanceri më 6 mars 1964 në Tatoi. Ky ishte fillimi i fundit të monarkisë greke: Konstandini hipi në fron vetëm 23 vjeç dhe mbretëroi vetëm deri në vitin 1967. Në referendumin e vitit 1974 grekët e shfuqizuan monarkinë, sërish me rreth 69 për qind të votave. Historia di të rimojë.

Irena deri në fund e mbrojti veprën e vëllait dhe trashëgiminë e monarkisë greke, por më së shumti jetoi për të tjerët: për ata që i ndihmonte me punën humanitare dhe për familjen, ku për nipërit e mbesat ishte „tezja Pecu“ e dashur. Në vitin 2018 mori shtetësinë spanjolle. Nderimi i sotëm vjen dhjetë muaj pas vdekjes së saj, në pallatin ku dy motrat kaluan kaq shumë vite bashkë. Një princeshë pa fron, që i shmangej faqeve të para në një botë shtëpish mbretërore që jetojnë prej tyre.