Rënie globale e Microsoft: brenda një ore problemi arriti në 74 shtete, ndërsa riparimi „nuk po shkon sipas planit“

Për më shumë se dhjetë orë miliona njerëz anembanë botës shikojnë kuti postare të ngrira dhe takime që nuk nisin. Outlook, Teams dhe Copilot ranë në një ndërprerje globale për të cilën ekspertët paralajmërojnë se mund të shndërrohet në një nga më të këqijat në histori, me dëme prej miliarda dollarësh. Microsoft thotë se nuk bëhet fjalë për sulm hakerësh dhe se po punon për riparimin. Sa shpejt, kjo është tjetër pyetje.

Shifrat e tregojnë shpejtësinë. Sipas Downdetector, faqes që i ndjek raportimet për probleme, brenda vetëm një ore problemi u përhap në 74 shtete. Raportimet për Outlook vonë pasdite sipas orës së Evropës Qendrore arritën gati 140.000, më shumë se 2.000 herë mbi normalen.

Çfarë ndodhi në të vërtetë? Sipas Microsoft, nuk është sulm kibernetik, por problem në infrastrukturën e vet, „ngarkesë e shtuar“ në disa rajone. Problemi nuk është se përdoruesit janë tepër, por se një numër serverësh papritur pushuan së punuari, ndaj të tjerët u mbingarkuan dhe thjesht nuk mundën t'i përpunonin të gjitha kërkesat. Kompania në një moment njoftoi për „rezultate pozitive“ nga riparimet, e së shpejti pranoi se gjërat nuk po shkojnë sipas planit. Paralajmërojnë se shërbimet, edhe kur të funksionojnë, mund të bien sërish sapo përdoruesit të fillojnë të lidhen masivisht, ndaj tani po testojnë mënyra alternative qasjeje.

Kur shteti punon në server të huaj

Mbi 430 milionë njerëz përdorin aplikacionet e Microsoft, ndërsa më shumë se 90 për qind e kompanive më të mëdha botërore përdorin çetbotin e tyre me inteligjencë artificiale, Copilot. Rënia nuk i kurseu as gjigantët teknologjikë OpenAI dhe Anthropic.

Më serioze është aty ku duhet të ishte më pak: në shërbimet shtetërore. Autoritetet e Singaporit u thanë qytetarëve që për punë urgjente të përdorin qendrat telefonike, ndërsa shteti australian Uellsi i Ri Jugor u kërkoi njerëzve t'i shtyjnë ardhjet në zyrat e tij. Të goditur u gjendën edhe shërbimi australian i inteligjencës dhe policia federale, ndërsa Dhoma e Përfaqësuesve e Kongresit amerikan njoftoi se ndërprerja i preku edhe përdoruesit e saj. Shoqata australiane e mjekëve qetëson se kujdesi për pacientët nuk është i rrezikuar, sepse spitalet gjithmonë mund të kthehen te recetat në letër.

Ministri australian për sigurinë kibernetike Tony Burke tha se Microsoft beson që situata është „e ngjashme me atë që pamë te kompania CrowdStrike, kur një përditësim shkoi keq“. Ky është kolapsi global që i rrëzoi spitalet dhe aeroportet anembanë botës. Sa herë duhet që disa serverë ta rrëzojnë botën që dikush të konkludojë se nuk është e mençur që gjithçka të varet nga disa kompani?

Kaos për administratorët, argëtim për rrjetet

Eksperti i njohur i sigurisë kibernetike Troy Hunt paralajmëron se Microsoft është një pjesë e madhe e vetë shtyllës mbajtëse të internetit, ndaj pasojat shkojnë shumë më larg se takimet e shtyra. Njerëzit nuk mund të caktojnë termine, të konfirmojnë blerje online, as të qasen në llogaritë e tyre, gjë që sipas Hunt tregon sa e rëndësishme është që firmat të kenë plane rezervë. Paul Spain nga kompania Gorilla Technology është më i ashpër: nëse vërtet nuk bëhet fjalë për sulm hakerësh, atëherë rënia tregon „paaftësi të pabesueshme“, për shkak të së cilës firmat praktikisht humbën një ditë të tërë pune.

Bankat, universitetet dhe institucionet tashmë paralajmërojnë për mashtrues. Hakerët e shfrytëzojnë panikun dhe dërgojnë e-mail dhe SMS të rremë ku ofrojnë „mbështetje IT“, ndërsa në të vërtetë përpiqen të vjedhin të dhëna ose të fusin aplikacione keqdashëse. Nëse Outlook-u yt nuk punon dhe dikush të shkruan se do ta rregullojë, mos kliko.

E në rrjete, argëtim. Përdoruesit bëjnë shaka masivisht në kurriz të jetës korporative: një postim popullor në X propozon kthimin në fillim të viteve 2000 dhe dërgimin e e-mailit përmes një tabele në Excel, si Kelly Rowland në hitin „Dilemma“. Një agjenci amerikane e patundshmërive vërejti me cinizëm: „Ditë si kjo të kujtojnë se e gjithë puna jote reduktohet vetëm në dërgimin e e-maileve.“

Është qesharake, derisa të kujtosh se nga ata serverë varen edhe spitale, edhe polici, edhe parlamente. Sa institucione te ne do të kishin plan B nëse nesër bie reja ku punojnë?