Skip to content

Trump, Xi dhe Putin ulen në të njëjtën tryezë në Shenzhen: Moska feston një Jaltë të re, shtetet e vogla kanë frikë nga një ndarje pas shpine

1 min. lexim
Shpërndaj
Trump, Xi dhe Putin ulen në të njëjtën tryezë në Shenzhen: Moska feston një Jaltë të re, shtetet e vogla kanë frikë nga një ndarje pas shpine

Gjysma e krizave botërore në një tryezë, dhe rreth saj vetëm tre veta. Presidenti amerikan Donald Trump, presidenti kinez Xi Jinping dhe presidenti rus Vladimir Putin javën e ardhshme duhet të takohen në Shenzhen, në margjinat e forumit për Bashkëpunim Ekonomik Azi-Paqësor (APEC). Temat janë të mëdha: luftërat në Ukrainë dhe Iran, armët bërthamore, inteligjenca artificiale. Pritjet për një marrëveshje të madhe - pothuajse zero.

Negociatat për vetë takimin zgjasin deri në momentin e fundit. Sipas burimeve të njohura me përgatitjet, as rendi i ditës as formati nuk janë dakorduar ende. Lista e të ftuarve është gati, menyja jo.

Secili vjen për të vetën

Putin në takim sheh shansin për një marrëveshje për përfundimin e luftës në Ukrainë me kushte që i përshtaten Moskës. Trump, i dobësuar pas humbjeve të fundit zgjedhore të Partisë së tij Republikane, dëshiron një moment historik - ndoshta edhe një marrëveshje trepalëshe për kontrollin e armëve bërthamore. Xi, nga ana tjetër, hyn në atë që i pëlqen më pak: një takim i paparashikueshëm me një bashkëbisedues që improvizon, përballë qasjes së tij rreptësisht të planifikuar ndaj ngjarjeve të mëdha ndërkombëtare.

Ideja bërthamore është problem i veçantë për Pekinin. Rusia dhe SHBA kanë secila mbi 5.000 koka bërthamore, Kina rreth 500, edhe pse po e zgjeron shpejt arsenalin. Të ulet në tryezë për kufizimin e armëve do të thotë të pranojë se është fuqi bërthamore e të njëjtit rang, me kufizime të ngjashme. „Kjo është diçka që kinezët e urrejnë“, deklaroi Edgard Kagan, ish-zyrtar i lartë i Shtëpisë së Bardhë për Azinë Lindore në administratën e Joe Bidenit. Një zyrtar i lartë nga administrata e Trumpit ka njoftuar tashmë se „nuk pritet asnjë marrëveshje“ për çështjet bërthamore, por shtoi se është „koha që Kina të marrë përgjegjësi më të madhe“.

Jalta, pjesa e dytë?

Në Rusi takimin tashmë e krahasojnë me Konferencën e Jaltës të vitit 1945, kur liderët e SHBA-së, Britanisë së Madhe dhe Bashkimit Sovjetik ndanë sferat e ndikimit dhe vizatuan botën e pasluftës. Që atëherë Jalta është simbol i një marrëveshjeje të fuqive të mëdha, të imponuar të vegjëlve. Nacionalistët rusë janë të entuziazmuar: vetë fakti që takimi do të mbahet, mendojnë ata, e ngre Rusinë krah për krah me Kinën dhe SHBA-në. „Kjo tregon kush është i rëndësishëm në botë: ne, Kina dhe Perëndimi. Është thellësisht simbolike, konfirmim i botës shumëpolare që Perëndimi e mohon“, deklaroi ideologu i Putinit Aleksandr Dugin.

Ballkani këtë skenë e di përmendsh. Në tetor 1944, në Moskë, Churchill dhe Stalini në një copë letër ndanë përqindjet e ndikimit mbi Rumaninë, Greqinë, Jugosllavinë, Hungarinë dhe Bullgarinë. Asnjë nga ata popuj nuk u pyet. Prandaj frika e atyre që nuk do të ulen në tryezë nuk është paranojë - është kujtesë historike.

E shqetësimi shtrihet nga Kievi deri në Tokio. Ukraina dhe Tajvani kanë frikë se fuqitë e mëdha do të merren vesh pas dyerve të mbyllura, pa to. „Vërtet nuk duam që kjo të shndërrohet në „Jalta 2, 3 ose 4“, me një ndarje të re të sferave të ndikimit“, pranoi muajin e kaluar presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky. Për Kinën, nikoqiren, krahasimi është veçanërisht i pakëndshëm: në vitin 1945 nuk ishte ftuar fare, ndërsa sot dëshiron të paraqitet si mbrojtëse e interesave të shteteve të vogla.

Kush e vë Ukrainën në rendin e ditës?

Moska dëshiron të flitet për Ukrainën. Pekini është kundër që tema të hyjë në rendin e ditës, pohojnë një burim i njohur me përgatitjet dhe një diplomat evropian. Një zyrtar amerikan, nga ana tjetër, deklaroi se Trump ka shumë gjasa as të mos e hapë çështjen, sepse formati trepalësh nuk është i përshtatshëm për këtë. Zëdhënësi i Putinit, Dmitry Peskov, mbetet diplomatikisht i mjegullt: „Po shkëmbehen propozime për rendin e mundshëm të ditës. Në çdo rast, takimi me siguri do të jetë interesant.“

Çfarë fiton Trump? Vitin e ardhshëm do të përballet me një Kongres nën kontrollin e demokratëve, kështu që një sukses në politikën e jashtme i duhet më shumë se kurrë. Lëvizjet e tij të mëparshme të mëdha diplomatike, takimet me Putinin dhe me liderin koreano-verior Kim Jong Un, nuk sollën ndonjë përparim të rëndësishëm. A do të jetë Shenzheni ndryshe, apo sërish fotografi të bukura dhe dosje bosh? Dhe nëse të tre vërtet merren vesh për diçka, kush do t'i pyesë ata për të cilët po merren vesh?