Makedonya'dan gönderilen 11,6 tonluk taze biber sevkiyatı, laboratuvar kontrolünün izin verilen seviyenin üzerinde formetanat pestisidi tespit etmesi üzerine Bulgaristan'da durduruldu. Biberler Zlatarevo sınır kapısından girdi ve Petriç'teki bir operatöre gönderiliyordu. Bulgar tarafına göre dükkânlara ve pazarlara ulaşmadı.

Hikâyenin iyi tarafı bu. Kontrol, ürün tüketiciye ulaşmadan işledi - yalnız kontrol yabancıydı.

Evde kalan soru

Bir sevkiyat yabancı sınırda yakalandıysa, geldiği üretimin denetimi hakkında ne biliyoruz? Aynı partiden kalan miktarlar ne olacak? Ya iç pazarda kalan gıda?

Kamuya açık bilgiler tam yanıt vermiyor. Gıda ve Veterinerlik Ajansı direktörü Oliver Milanov, kurumların bilgilendirildiğini, ancak sevkiyatın Bulgaristan'da mı imha edileceği yoksa geri getirilip Devlet Tarım Müfettişliğiyle koordineli olarak „Drisla”da mı imha edileceği kararının hâlâ beklendiğini bildirdi.

„Operatörün biberin imha edilmesini ya da geri getirilmesini ve bizim Tarım Müfettişliğiyle birlikte onun talebi veya ithalatçı ülkenin talebi üzerine imha etmemizi isteme hakkı var”, dedi Milanov.

Yani süreç başlamış, ama 11,6 ton biberin akıbetine dair karar hâlâ havada.

Aşılan seviye ne demek, ne demek değil

Gıdadaki pestisit kalıntıları azami izin verilen seviyelerle düzenlenir - ilaç doğru uygulandığında yasal olarak tolere edilen en yüksek yoğunluk. Aşılması, ürünün öngörülen kurallara uygun olmadığı anlamına gelir.

Ama bu otomatik olarak böyle bir ürünü yiyen herkesin zehirleneceği anlamına gelmez. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi uzun süredir, aşılan yasal sınırın tek başına kanıtlanmış doğrudan bir sağlık riskiyle aynı şey olmadığını vurguluyor. Bu sevkiyatta ölçülen tam yoğunluk açıklanmadı, dolayısıyla dramatize etmek spekülasyon olurdu.

Bu, ihlali önemsiz kılmıyor. Tam tersine - sınırlar, laboratuvarlar, izlenebilirlik ve piyasaya sürme yasağı tam da bunun için var. Tüketici için, yoğunluğun normun „biraz” mı „çok” mu üzerinde olduğunu sonradan tartışmaktansa, sistemin uygunsuz gıdanın sofraya ulaşmasını engellemesi çok daha önemli.

İlk kez değil - ve asıl mesele bu

Avrupa'nın resmi RASFF sisteminde, Hırvatistan tarafından bildirilen, Makedonya'dan taze biberde formetanata ilişkin 14 Ağustos 2025 tarihli bir bildirim var. Aynı sistemde Makedonya menşeli biberlerde formetanat kalıntısına dair Eylül 2023 tarihli bir bildirim de bulunuyor.

Bu, tüm yerli üretimin sorunlu olduğunun kanıtı değil - böyle bir sonuç, dürüst çalışan binlerce kişiye haksızlık olurdu. Ama kurumların her yeni vakayı izole bir olay gibi ele almayı bırakması için fazlasıyla yeterli.

Bu yüzden soru, 11,6 tonun imhasını kimin ödeyeceğine indirgenmemeli. Daha önemlisi, laboratuvar bulgusundan tarlaya hızla ulaşabilecek bir sistemin olup olmadığı: üretici kim, mal hangi parselden geliyor, hangi ilaçlar kullanıldı, son ilaçlama ne zamandı ve bekleme süresine uyuldu mu.

Bu beş sorunun yanıtı bu sevkiyat için bilinmiyorsa, bir sonraki için de bilinmeyecek.