7,2 milyar euroluk bütçe, faize her gün 1,1 milyon euro: açık tüm sermaye yatırımlarından büyük

2027 bütçe teklifi, şimdiye kadarki en büyük bütçe olarak meclis görüşmelerine girdi: 7,2 milyar euro harcama. Maliye Bakanı Gordana Dimitrieska-Koçoska onu "kademeli mali konsolidasyon", rasyonel harcama ve kalkınma yatırımları için bir çerçeve olarak sunuyor. İçindeki rakamlar daha mütevazı bir hikâye anlatıyor.

Gelirler 395,4 milyar denar olarak planlandı, 2026'ya göre yüzde 5,7 fazla. Harcamalar 440,4 milyar denar, yüzde 4,8 artışla. 45 milyar denarlık fark, yaklaşık 732 milyon euro, bütçe açığı: GSYH'nin yüzde 3,5'i, finansman ve borçlanmayla kapatılacak.

Yatırılandan fazla borç

Sermaye yatırımlarına 40,8 milyar denar, yani 663,7 milyon euro ayrıldı. Bu, toplam harcamanın yüzde 9,3'ü. Kalan yüzde 90,7 cari harcama: emekli maaşları, maaşlar, sağlık, sosyal koruma. Tüm harcamaların yarısı sosyal transferlere gidiyor.

En rahatsız edici karşılaştırma: planlanan 731,7 milyon euroluk açık, tüm sermaye bütçesinden yaklaşık 68 milyon euro daha büyük. Bu, borç alınan her denarın cari harcamaya gittiği anlamına gelmiyor. Ama devletin koridorlara, demiryollarına, yerel yollara, sağlığa ve eğitime toplamda yatırmayı planladığından daha fazla borç alacağı anlamına geliyor.

Kâğıt üzerinde sermaye harcamaları yüzde 1,7 artıyor. Ama bu, yatırımları daha önce kısan 2026 revize bütçesine göre. İlk kabul edilen 2026 bütçesinde 45,9 milyar denar planlanmıştı, yani yeni plan 5,1 milyar denar, yaklaşık 82 milyon euro daha düşük. 2027-2031 Mali Stratejisi'nin öngördüğü 43,6 milyar denarın da altında. Önce taban kısılıyor, sonra kısılmış tabandan gelen büyüme kutlanıyor.

Faiz beklemez

Kamu borcu faizine 24,9 milyar denar, yaklaşık 405 milyon euro ayrıldı. Bu, anapara ödemesi hariç her gün 1,1 milyon euro demek. Revize bütçeye göre faizler yüzde 18,2 artıyor, sermaye yatırımlarından on kattan fazla hızlı. Şimdiden tüm sermaye bütçesinin yaklaşık yüzde 61'ine ulaşıyor.

2027'de mevcut kredilerin geri ödemesi için ayrıca 65,2 milyar denar öngörülüyor, açığı ve bu yükümlülükleri karşılamak için de 110,2 milyar denarlık finansal giriş planlanıyor. Bağımsız ekonomi enstitüsü Finance Think daha haziranda, Mali Strateji'ye göre faizlerin 2031'de 34,1 milyar denara ulaşabileceği, yani 2024'ün neredeyse iki katına çıkabileceği uyarısını yapmıştı.

İki kalem arasındaki fark temel. Faiz sözleşmeden doğan bir yükümlülük ve büyüme gelse de gelmese de ödenir. Yatırım ise para bittiğinde ilk kısılan şeydir. Bütçe yüzde 3,8 ekonomik büyüme öngörüyor ve bunun ana motoru başta yatırımlar olmak üzere iç talep olmalı. Yatırımlar yine kâğıt üzerinde kalırsa büyüme nereden gelecek?

Teklife 300'den fazla değişiklik önergesi verildi, komisyon görüşmelerinin on gün sürmesi planlanıyor. İktidar bütçeyi kalkınma bütçesi olarak adlandırıyor. Muhalefet ise çok fazla paranın eski borçlara ve faizlere bağlandığını, kalkınmaya çok az kaldığını söylüyor. Günde 1,1 milyon euroluk rakam kimin haklı olduğunu sormuyor. Sadece ödenmeyi bekliyor.