Piyasadaki ürünlerin güvenli olup olmadığını denetlemesi gereken müfettişlik, kendi depolarında tam olarak ne olduğunu bile bilmiyor. Devlet Denetim Kurumu'nun Devlet Pazar Denetim Müfettişliği (DPI) hakkındaki bulgusu kısaca bu.

Denetçiler, 2024 mali tablolarının gerçekliği ve nesnelliği konusunda olumsuz görüş, yasalara uygunluk konusunda ise şartlı görüş verdi. Binaların, yazılımların, lisansların ve stokların tam bir envanteri yapılmamıştı. Muhasebe kayıtları fiili durumla örtüşmüyordu, maddi varlıkların envanter numaraları yoktu.

Ayrıntılar bir skeç gibi. Arızalı dört resmi araçtan üçü çekici firması "Pajak"ın otoparkında duruyordu, birinin ise tamamen parçalanmış halde hurdalıkta olduğu kaydedilmişti. Gider olarak kırtasiye malzemesi için 1,107 milyon dinar, formlar için 791 bin ve araba lastikleri için 249 bin dinar kaydedilmişti - toplamda yaklaşık 2,15 milyon dinar, nereye gittiğine dair düzgün bir kayıt olmadan.

Kadro tarafı da farklı değil. 2024'te, bütçede para ayrılmadan ve istihdam planında yer almadan, idari personeli müfettiş kadrolarına atayan 19 karar alındı. Bunların on yedisi lisanssız adaylardı. 30 Aralık 2024'te aynı 17 kişi eski görevlerine geri gönderildi.

En ağır kısım ise ürün güvenliği. O birimde öngörülen 14 kadrodan 2024 sonuna kadar yalnızca beşi doldurulmuştu. 2022-2025 arasında yabancı laboratuvarlardaki analizlerin ardından 40 ürün satıştan çekildi - ama bu analizlerin parasını devlet değil, Alman GIZ'in ve Regio Trade'in projeleri ödedi. Denetçiler, yabancı para bittiğinde denetimlerin süreceğinin garantisi olmadığı uyarısında bulunuyor.

DPI Müdürü Vlatko Stojkoski, göreve geldikten sonra denetimi kendisinin talep ettiğini, raporun 2023 ve 2024 yıllarını kapsadığını ve 2025'ten bu yana AB desteğiyle kadroların tamamlanması ve yeni bir yazılım sistemi üzerinde çalışıldığını söylüyor. Birinin denetim istemesi iyi. Ama kendi piyasasındaki ürünlerin güvenlik testini kendisi ödeyemeyen bir devlet, tüketicileri başkalarının parasıyla daha ne kadar koruyacak?