BM Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) son raporuna göre buğday dünya piyasasında eylülde ağustosa kıyasla yüzde 6,3 zamlanarak Ağustos 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Şeker yüzde 6,1, mısır yüzde 5,6, pirinç yüzde 1,4, bitkisel yağlar ise yüzde 0,9 pahalandı.

FAO'nun genel gıda fiyat endeksi eylülde 136 puan oldu - ağustosa göre yüzde 1,5, bir yıl öncesine göre yüzde 5,8 daha yüksek. Dünya piyasalarında gıda Kasım 2022'den bu yana en pahalı seviyesinde.

Neden pahalanıyor

Nedenler uzakta ama tanıdık: Karadeniz bölgesindeki lojistik sorunlar, ekim öncesinde Kuzey Amerika'nın bazı bölgelerindeki kuraklık ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen taşımacılıktaki belirsizlik. FAO Baş Ekonomisti Máximo Torero, "Bu baskılar sürerse kısa süre içinde özellikle gıda ve enerji ithalatına bağımlı ülkelerde tüketici gıda fiyatlarına yansıyacak" uyarısında bulunuyor.

Et yüzde 1,1 ucuzladı, süt ürünleri ise neredeyse değişmedi. Öte yandan FAO, bu yıl dünya tahıl ticaretinin yüzde 3,5 düşerek 505,8 milyon tona gerilemesini bekliyor.

Peki ya ekmek?

Şimdilik yerli üreticilerden genel bir zam için doğrulanmış bir duyuru yok. Fırıncılar, daha düşük fiyatlarla aldıkları stokların maliyetleri hafifletmeye yardımcı olduğunu söylüyor; ancak bir kısmı daha bu yaz mevcut fiyatları korumakta giderek zorlandıklarını dile getirmişti. Borsadaki yüzde 6,3'lük artış, dükkândaki somun ekmeğin de otomatik olarak aynı oranda artacağı anlamına gelmiyor - nihai fiyat sözleşmelere, stoklara ve diğer maliyetlere bağlı.

Ama stoklar sonsuz değil ve FAO'nun kendisi de darbeyi en sert gıda ve enerji ithal eden ülkelerin hissedeceğini söylüyor. Hükümette birileri bunun bizim için ne anlama geldiğini şimdiden hesaplıyor mu, yoksa yine fırındaki fiyat listesinden mi öğreneceğiz?