Sylvester Stallone bu yaz 80 yaşına girdi ve hâlâ çalışıyor. Susan Sarandon da bu Ekim'de 80'ine giriyor; çok daha gençlerin bile kıskanacağı bir fiziksel form ve enerjiyle. "80, yeni 60'tır" demek kolay - o cümlenin üzerine kapsül hâlinde bir takviye satmak ise daha da kolay. Uzun ömür uzmanları daha temkinli ve verdikleri cevap slogandan daha ilginç.

"Kronolojik yaş tek başına nasıl yaşlandığımızı açıklamaz," diyor Madrid'deki Memorial Publio Cordón hastanesinin Uzun Ömür Birimi'nde görev yapan uzun ömür uzmanı Dr. Jenki Badjoun. Kimliğinde aynı doğum yılı yazan iki kişinin vücut kompozisyonu, metabolizması, kardiyovasküler kapasitesi, bilişsel işlevi ve vücuttaki iltihap düzeyi tamamen farklı olabilir.

Burada biyolojik yaş kavramı devreye giriyor - organizmanın son pastada kaç mum olduğuna göre değil, gerçekte ne kadar yaşlandığına göre ölçülme çabası. "Yaşlanma; genetiğin, yaşam tarzının, çevrenin ve zaman içinde biriken değişikliklerin rol oynadığı karmaşık bir süreç," diye açıklıyor Badjoun. Felicidad Carrera merkezinin direktörü Leticia Carrera, genlerin denklemin yalnızca bir parçası olduğunu ekliyor. Gerisi, bilimin ekspozom dediği şey: beslenme, hareket, uyku, stres, güneş, kötü alışkanlıklar, hastalıklar ve çevre. "Bu faktörlerin çoğu değiştirilebilir - ve böylece nasıl yaşlandığımızı etkileriz."

Tıp yaşam süresini önemli ölçüde uzattı. Şimdi zorluk başka: o yılların daha fazlasının sağlıklı ve bağımsız yıllar olması. "Uzun ömür tıbbında tepki vermek için hastalığın ortaya çıkmasını beklememeliyiz," diyor Badjoun. Yaşlanmayı tek bir düşünceye indirmek zorunda kalsa, bu şu olurdu: işlevsel kapasiteyi mümkün olduğunca uzun süre korumak.

Sigorta olarak kas

İki uzmanın da ısrar ettiği bir şey varsa, o da kas. "Bu sadece estetik bir mesele değil - kas, başlıca işlevsel ve metabolik rezervlerden biri ve insanın yaşlanırken bağımsız kalabilmesiyle doğrudan bağlantılı," diye açıklıyor Badjoun. Bağımsızlık burada maraton anlamına gelmiyor. Sandalyeden kalkmak, merdiven çıkmak, alışveriş çantasını taşımak, tökezlediğinde dengeyi korumak anlamına geliyor. Bu yüzden yaşa ve kişiye uyarlanmış kuvvet antrenmanı, kardiyo, hareketlilik ve dengeyle birlikte her uzun ömür stratejisinin parçası olmalı. Carrera bunu en çarpıcı şekilde söylüyor: "Amaç genç bir bedene sahip olmak değil, çalışan bir bedene sahip olmak."

Beslenmede de durum benzer - yaşlanma karşıtı bir diyet yok. Badjoun herkese göre uyarlanmış yeterli ve dengeli beslenmeden söz ediyor, Carrera ise sağlıklı beslenmenin sürekli diyet yapmak anlamına gelmediği konusunda uyarıyor. Yaş ilerledikçe kaslar için yeterli protein, ayrıca meyve, sebze, lif, sağlıklı yağlar ve az işlenmiş gıda önemli. Uyku bedenin kendini onardığı zaman; başka insanlarla ilişkiler, entelektüel zorluklar ve projeler de tarifin dambıl kadar parçası. "Hayatı uzatıp bağımsızlığı, iyi oluşu ya da başkalarıyla birlikte olabilme yeteneğini kaybedeceksek uzun ömürden söz etmenin pek anlamı yok," diyor Badjoun.

Kapsüller başlangıç noktası değil

İşte takviye endüstrisinin duymak istemediği kısım. Badjoun'a göre takviyeler "uzun ömür stratejisinin başlangıç noktası olmamalı". Eksikliği olmayan sağlıklı bir insanda öncelikler beslenme, hareket ve uyku olmaya devam ediyor. Carrera, takviyelerin doğru şekilde önerildiğinde, örneğin besinler belirli maddeleri karşılamadığında anlamlı olduğunu kabul ediyor. Ama Badjoun "ne kadar çok, o kadar iyi" mantığıyla onlarca ürün yutma ayartmasına karşı uyarıyor: "Her müdahalenin bir hipotezi, bir endikasyonu ve mümkünse onu destekleyen kanıtları olmalı."

Ve son bir uyarı - "biyolojik yaşı" bir başka rakam gibi kovalayanlar için. Bir göstergenin iyileşmesi gençleştiğiniz anlamına gelmiyor; yalnızca vücut kompozisyonunuzun ya da metabolizmanızın iyileştiği anlamına gelebilir. Bilim hücresel yaşlanmayı, hücrelerin kısmi yeniden programlanmasını ve telomerazın geçici olarak aktive edilmesini araştırıyor, ama bunların bir kısmı hâlâ deneysel ve yerleşik tedavilerle karıştırılmamalı.

Stallone ve Sarandon bir gençleşme formülünün var olduğunun kanıtı değil. Uzmanlar böyle bir formülün henüz olmadığını söylüyor. İşe yarayan şey sıkıcı derecede eski: güç, yemek, uyku ve etrafındaki insanlar.