Brukseli u thotë qytetarëve të mbajnë rezerva ushqimi dhe uji për 72 orë - dhe siguron se nuk ka rrezik të menjëhershëm

Komisioni Evropian u bëri thirrje qytetarëve të përgatisin rezerva ushqimi, uji dhe gjërash bazë për të paktën 72 orë. Plus një çantë shpine ose çantë të paketuar për emergjenca, me më të domosdoshmet për evakuim të shpejtë. Njëkohësisht, Komisioni thekson shprehimisht se rekomandimet nuk janë të lidhura me rrezik të menjëhershëm.

Masa nuk është panik i djeshëm. Ajo është pjesë e Strategjisë për Bashkimin e Gatishmërisë, e prezantuar qysh në mars 2025, me 30 masa: udhëzime për rezervat shtëpiake, mbrojtje e infrastrukturës kritike, sisteme më të mira të paralajmërimit të hershëm, ushtrime të përbashkëta krizash dhe koordinim më i mirë mes shërbimeve civile dhe ushtarake. Tani erdhën udhëzimet konkrete. Mes tyre edhe propozimi për Ditën Evropiane të Gatishmërisë - ide që më shumë i ngjan një shpikjeje burokratike brukseliane sesa një mase serioze.

Pse pikërisht 72 orë? Sepse ky është standard minimal i pranuar ndërkombëtarisht, i ndërtuar mbi përvojat nga katastrofat e mëparshme: kaq kohë u duhet shërbimeve emergjente ta organizojnë ndihmën në terren. E pse tani? Këtu përgjigjja është më e gjatë.

Nga Leipzigu te Kaliningradi

Evropa jeton në një mjedis sigurie seriozisht të përkeqësuar - mbi të gjitha për shkak të pushtimit rus të Ukrainës dhe kërcënimeve hibride. Në gusht, në Leipzigun gjerman pati tentim sulmi me dron me eksploziv ndaj një aeroplani transporti ukrainas, për të cilin qeveria gjermane e akuzoi Rusinë. Këshilli i BE-së në mars 2026 i dënoi operacionet ruse hibride afatgjata dhe të koordinuara. Një hulumtim i mediave publike evropiane qysh në mars 2025 identifikoi më shumë se 60 raste të konfirmuara ose të dyshimta të veprimtarisë hibride ruse, mes tyre edhe pako ndezëse që në vitin 2024 shkaktuan zjarre në sistemet logjistike të Gjermanisë, Polonisë dhe Britanisë së Madhe. Fundi i shtatorit solli edhe kërcënim bërthamor: Moska i tha NATO-s se mund të përdorë armë bërthamore nëse përpiqet ta izolojë Kaliningradin.

Ursula von der Leyen qysh në tetor 2025 paralajmëroi se Evropa është e ekspozuar ndaj luftës hibride, pasi dronë dhe aeroplanë ushtarakë rusë e shkelën hapësirën ajrore polake dhe estoneze. Në shtator të këtij viti shkoi një hap më tej: „Kërcënimet hibride me të cilat përballet Evropa janë gjithnjë e më pak hibride dhe gjithnjë e më pak vetëm kërcënime.“

Besimi në ombrellën amerikane është plasaritur. Trump disa herë ka deklaruar se SHBA-ja nuk do t'i mbrojë domosdoshmërisht aleatët që nuk ndajnë mjaftueshëm për mbrojtje, ndërsa në mars 2026 sërish i vuri në dyshim detyrimet amerikane ndaj NATO-s. Kësaj i shtohen sulmet kibernetike - sipas agjencisë evropiane për sigurinë kibernetike, administrata publike është sektori më i sulmuar, me 32 për qind të incidenteve - dhe natyra: nga viti 1980 deri në 2024 katastrofat natyrore shkaktuan 822 miliardë euro dëm ekonomik në BE. Ndërprerja e energjisë në Spanjë dhe Portugali në prill 2025, kur miliona njerëz mbetën pa rrymë për shkak të një vargu problemesh teknike, tregoi se për kaos nuk nevojitet as luftë.

Eurokomisionerja për gatishmëri dhe menaxhim krizash, Hadja Lahbib, dha një shembull më konkret se çdo strategji: një sulm kibernetik ndaj supermarketeve mund ta ndërpresë furnizimin me produkte bazë. „Imagjinoni një situatë në të cilën nuk mund të shkoni në supermarket ose, ndoshta, të zieni ujë“, tha ajo.

Në Ballkan, ku breza të tërë i kujtojnë luftërat dhe sanksionet e viteve nëntëdhjetë, lista „ujë, konserva, bateri, radio“ nuk tingëllon si fantashkencë. Tingëllon si fëmijëria e dikujt. Brukseli të paktën ka strategji, 30 masa dhe udhëzim që çdo familje mund ta lexojë. A ka publikuar fare ndonjë institucion në Maqedoni udhëzim të tillë për qytetarët - dhe a do ta dinte dikush ku ta gjejë?