Euroja dixhitale vjen deri në 2029: a do të mund ta përdorin edhe maqedonasit - dhe kush do të shohë në të?

Bashkimi Evropian ka hyrë në fazën përfundimtare të prezantimit të euros dixhitale, e cila duhet të bëhet realitet deri në vitin 2029. Dhe ndonëse tingëllon si temë e rezervuar për eurozonën, pyetja është e drejtpërdrejtë edhe për ne - a do të mund ta përdorin edhe maqedonasit?

Euroja dixhitale është version dixhital i valutës ekzistuese, e lëshuar dhe e garantuar nga Banka Qendrore Evropiane. Nuk vjen të zëvendësojë paranë në dorë dhe bankat, por t'i plotësojë. Qëllimi është më i qartë nga ç'duket - të ulet varësia e Evropës nga sistemet e huaja të pagesave, kryesisht amerikane, që sot sundojnë mbi 60 për qind të transaksioneve me kartë.

Për Maqedoninë, thonë, pranimi është „praktikisht i pashmangshëm". Bankat vendase ka shumë gjasa të bëhen ndërmjetëse përmes të cilave qytetarët do t'u qasen kuletave dixhitale nëpërmjet aplikacioneve celulare. Përfitimet do të ishin të prekshme: transaksione ndërkombëtare më të shpejta dhe më të lira, pagesë më e thjeshtë gjatë udhëtimit, transferta më të shpejta parash nga jashtë dhe kosto më të ulëta për kompanitë eksportuese.

Paralelisht, edhe Maqedonia ka menduar për denarin e vet dixhital. Në vitin 2024 kryeministri e quajti atë „për momentin vetëm një ide", ndonëse me optimizëm se vendi mund të prijë në rajon, ndërsa Banka Popullore nisi një analizë paraprake që në vitin 2022.

Pyetja që mbetet është ajo që gjithmonë fshihet pas progresit teknologjik: kush do t'i kontrollojë të dhënat? Paraja dixhitale do të thotë edhe gjurmë dixhitale për çdo kafe të blerë. Rehatia është reale, por real është edhe rreziku i mbikëqyrjes totale. Para se të vrapojmë pas valutës së re, ia vlen të pyesim - kush do të shohë në të ndërsa ne paguajmë?