KE për ekonominë: rritje e BPV-së prej 3,5 për qind mbi paga, pensione dhe kredi, ndërsa 33,9 për qind e tenderëve me vetëm një ofertë

Komisioni Evropian ka një lajm të mirë dhe një të keq për ekonominë maqedonase - dhe të dy qëndrojnë në raportin e ri. I miri: BPV-ja reale në vitin 2025 u rrit 3,5 për qind, ndërsa në gjysmën e parë të 2026 rritja mesatarisht është 3,3 për qind. I keqi: nga çfarë përbëhet ajo rritje.

Sipas KE-së, rritja është „kryesisht e nxitur nga konsumi, zgjerimi i kreditimit dhe kërkesa e mbështetur nga shteti“, e jo nga produktiviteti më i lartë. Rritje e fortë e pagave dhe pensioneve, kreditim i përshpejtuar, shpenzime më të mëdha publike për shkak të pagave në sektorin publik dhe kredi të subvencionuara nga shteti për firmat. Eksporti neto, nga ana tjetër, e tërhiqte rritjen poshtë.

Rezultati shihet te shifra që dhemb më së shumti: BPV-ja për banor sipas fuqisë blerëse u rrit nga 40 për qind e mesatares së BE-së në vitin 2017 në 43 për qind në vitin 2025. Tre pikë përqindjeje për tetë vjet.

Tenderë pa konkurrencë

Për prokurimet publike KE shkruan „nuk ka përparim“. Në vitin 2025, 33,9 për qind e tenderëve kishin vetëm një ofertë, u anuluan 28,7 për qind e procedurave, ndërsa ankandet elektronike u përdorën te 22 për qind e shpalljeve - kundrejt objektivit prej 40 për qind. Kriteri i ofertës ekonomikisht më të favorshme, i cili mundëson që krahas çmimit të vlerësohet edhe cilësia, u zbatua vetëm te 6 për qind e kontratave.

Një ofertë e vetme nuk është dëshmi korrupsioni. Por kur gati çdo tender i tretë përfundon pa konkurrencë të vërtetë, zhduket mekanizmi që duhet ta mbrojë shtetin nga çmimet e fryra. Kush e cakton atëherë çmimin?

Shpenzohet më shumë, ndërtohet më pak

Nga plani i rishikuar për shpenzimet kapitale në vitin 2025 janë realizuar vetëm 64,6 për qind. Me rishikimet e buxhetit shpenzimet kapitale u ulën për 6,6 për qind, ndërsa ato rrjedhëse u rritën për 3 për qind. Pensionet tashmë kushtojnë 11,8 për qind të BPV-së, kundrejt 9,8 për qind në vitin 2021, ndërsa KE vëren se rritjet në shtator 2025 dhe mars 2026 u bënë ad hoc, në vend të indeksimit të rregullt.

Deficiti në vitin 2025 ishte 4 për qind e BPV-së. Me rishikimin e korrikut objektivi për 2026 u ngrit nga 3,5 në 4,1 për qind, ndërsa afati për kthim nën 3 për qind u shty nga 2027 në 2028. Vetëm 14,3 për qind e kthimeve të TVSH-së u paguan brenda afatit ligjor - gjë që, sipas Komisionit, e godet drejtpërdrejt likuiditetin e kompanive.

KE e problematizon edhe linjën kreditore prej 250 milionë eurosh nga huaja hungareze. Kreditë janë me interes fiks prej 1,9 për qind, subvencioni i diferencës deri te interesi i tregut i kushtoi buxhetit rreth 3,8 milionë euro, ndërsa qëllimi i masës mbetet i paqartë, sepse paratë nuk u drejtuan drejt ndonjë industrie konkrete.

Një ekonomi që rritet mbi paga, pensione dhe kredi tingëllon mirë në konferencë për shtyp. Pyetja që e shtron Brukseli është më e thjeshtë dhe më e pakëndshme: çfarë do të mbetet kur të mbarojë shpenzimi?