Lituania nisi ta heqë ndalimin e armëve bërthamore: nga Moska menjëherë erdhën kërcënime me „Oreshnik“

Seimasi lituanez më 6 tetor votoi për diçka që para vetëm disa vitesh askush në Vilnius nuk do ta kishte thënë me zë. Me 106 vota „për“, 18 „kundër“ dhe gjashtë abstenime, deputetët miratuan të parin nga dy votimet e detyrueshme për ndryshimin kushtetues që e fshin ndalimin e vendosjes së armëve të shkatërrimit në masë në tokën lituaneze - përfshirë edhe ato bërthamore.

Ndalimi është më i vjetër se tri dekada. Lituania e shkroi në Kushtetutë pas rivendosjes së pavarësisë nga Bashkimi Sovjetik. Sot është anëtare edhe e NATO-s edhe e Bashkimit Evropian, e vendosur në një nga pikat më të ndjeshme të krahut lindor të Aleancës: në perëndim dhe jug kufizohet me rajonin rus të Kaliningradit, e në lindje dhe jug me Bjellorusinë, aleate e ngushtë e Moskës.

Bombat, megjithatë, nuk vijnë nesër. Lituania ende nuk ka vendosur të pranojë armë bërthamore. Për ndryshimin përfundimtar të Kushtetutës nevojitet edhe një votim, e në të dyja nevojitet mbështetja e të paktën dy të tretave të të gjithë deputetëve - 94 nga gjithsej 141. Mes dy votimeve duhet të kalojnë të paktën tre muaj. Pra, tani për tani bëhet fjalë për një derë të hapur, jo për raketa të vendosura.

Moska nuk i priti tre muajt. Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitrij Peskov, reagoi pothuajse menjëherë: „Nëse infrastruktura ushtarake e një vendi që është, praktikisht, anëtar udhëheqës i NATO-s po u afrohet kufijve tanë, kjo, natyrisht, nuk mund të perceptohet ndryshe veçse si hap drejt përshkallëzimit të tensioneve.“ Sipas tij, as një bazë eventuale amerikane as armët bërthamore në Lituani nuk do t'i sillnin stabilitet Evropës, por „përshkallëzim të ri të rëndësishëm“. Peskov e lidhi lëvizjen lituaneze me idenë e Donald Trumpit për një bazë ushtarake amerikane në Lituani.

Pastaj retorika shkoi atje ku zakonisht shkon retorika ruse. Peskov paralajmëroi se Lituania me armë bërthamore mund të bëhet shënjestër e armëve bërthamore ruse. Zëvendëskryetari i parë i Komisionit të Mbrojtjes në Dumën Shtetërore, Aleksej Zhuravljov, bëri thirrje për goditje me „Oreshnik“ ose me dronë me rreze të gjatë ndaj objekteve në Lituani nëse atje vendosen armë bërthamore. Dmitrij Medvedev shkoi më larg se të gjithë: në rast konflikti ushtarak, Lituania sipas tij mund „të zhduket nga harta e botës“.

Pse pikërisht Lituania e nervozon Moskën kaq shumë? Shikoni hartën. Kaliningradi nuk ka lidhje tokësore me pjesën tjetër të Rusisë dhe është i ngujuar mes dy anëtareve të NATO-s, Lituanisë dhe Polonisë. Nëpër territorin lituanez kalon edhe korridori i Suwałkit - një brez i ngushtë mes Polonisë dhe Lituanisë që i lidh shtetet baltike me pjesën tjetër të NATO-s dhe e ndan Kaliningradin nga Bjellorusia. Prania amerikane nuk është e re: që nga viti 2019 në vend rrotullohet një batalion i blinduar amerikan me rreth 1.000 ushtarë.

Ndryshimi vjen në kohën kur shtetet evropiane po i rrisin me shpejtësi investimet në mbrojtje për shkak të luftës në Ukrainë. Ballkani e njeh mirë skenën në të cilën një vend i vogël qëndron mes fuqive të mëdha, e vijat në hartë i vizatojnë të tjerët. Vilniusi ka të drejtë të frikësohet nga fqinji - historia i jep mjaft arsye. Por a nuk ishte ndalimi bërthamor i viteve '90 mbrojtje më e mirë se një shënjestër bërthamore në oborrin e vet? Dhe kush do të mbajë përgjegjësi nëse përgjigjja del e gabuar?