Volodimir Zelenski erdhi në Ballkan duke kërkuar municion, dhe u largua duke lënë pas dëm diplomatik që do të pastrohet shumë më gjatë nga sa zgjati vizita.

Në Beograd, në takimin e parë me Aleksandar Vuçiqin, presidenti ukrainas deklaroi se Ukraina nuk do të njohë pavarësinë e Kosovës. Reagimi nga Prishtina ishte i shpejtë dhe simbolik: nga rruga kryesore u hoq transparenti i madh blu-verdhë me mbishkrimin „Ukraina e Lirë”, i vendosur qysh në 2022-ën. Kryetari Përparim Rama tha se ndjen për „popujt të ballafaquar me luftë, dhunë dhe përndjekje”, por shtoi se respekti duhet të jetë i ndërsjellë.

Pse një president ukrainas hyn fare në këtë

Përgjigjja, si zakonisht, nuk është në principe por në logjistikë. Serbia vazhdon të prodhojë sasi të konsiderueshme municioni të kalibrit sovjetik - pikërisht atë që Kievi nuk mund ta furnizojë nga aleatët perëndimorë, që punojnë sipas standardeve të NATO-s. Armata ukrainase ende mbështetet në haubica të rënda dhe tanke të kohës sovjetike, kyçe për operacionet në Donbas. Përkundër retorikës së zhurmshme proruse, Vuçiqi dukshëm e lëshon diskret atë municion drejt Kievit.

Florian Biber, drejtor i Centrit për studime të Evropës Jugore-Lindore në Universitetin e Gracit, e formuloi pa dredha: Ukraina është në pozicion në të cilin nuk mund të merret me asgjë përveç nevojave më urgjente, dhe Vuçiqi për momentin i është i rëndësishëm.

Domethënë - për arka granatash tregtohet me pozicion për statusin e një fqinji. A mendoi vërtet ndonjëri në Prishtinë ose në Beograd se një aritmetikë e tillë do të mbetej e palexuar?

Lumi si argument

Pas vizitës, Vuçiqi kërcënoi se do të ridrejtojë fizikisht rrjedhën e lumit Ibër, si përgjigje ndaj rrënimit të shtëpive në pronësi serbe pranë akumulimit kosovar. Nëse kjo ndodh, do të shterojë liqeni që furnizon me ujë pjesën më të madhe të Kosovës dhe që ftoh centralin më të madh të saj.

Ministri serb i punëve të jashtme Marko Gjuriq dhe kryeministri shqiptar Edi Rama vazhduan debatin publikisht, në rrjete - Rama duke akuzuar se Serbia jeton në „balon politik” dhe se Kosovën e ka humbur prej kohësh.

Precedenti që të gjithë e shfrytëzojnë kur i përshtatet

Kosova shpalli pavarësinë në 2008-ën, të njohur nga mbi 100 shtete, midis tyre SHBA, Britania dhe 22 nga 27 anëtaret e BE-së. Kërkesa për anëtarësim në Union u parashtrua në dhjetor të 2022-ës.

Pikërisht këtu është nervi që Zelenski e preku. Vladimir Putini me vite shfrytëzon statusin e Kosovës për të arsyetuar invadimin e Gjeorgjisë në 2008-ën dhe aneksimin e Krimesë në 2014-ën. Ministri kosovar i punëve të jashtme Glauk Konjufca tha se me keqardhje i priti qëndrimet e Zelenskit, sepse një retorikë e tillë përputhet me përpjekjet ruse që Kosova të thirret si precedent.

Përkrahësit e pavarësisë së Kosovës me vite e prezantojnë si rast të vetëm, e jo si model. Por anëtare të BE-së si Spanja dhe Qiproja, që kanë lëvizjet e vetë separatiste, refuzojnë ta njohin dhe kontestojnë rrethanat e shkëputjes. Biber e mbyll rrethin: në varësi të kësaj në cilën anë të kontestit qëndroni, do të kesh mendim të ndryshëm për atë çfarë pavarësia e Kosovës nënkupton për kontestet tjera territoriale në botë.

Për Vuçiqin llogaria është më e thjeshtë. Afrimi me Zelenskin vjen në moment kur Brukseli e kritikon për dhunën ndaj protestave antiqeveritare dhe paralajmëron për erozion të standardeve demokratike. Lidhjet simbolikisht më të afërta me Kievin janë mënyrë e lirë që ajo kritikë të zbutet përpara zgjedhjeve të mundshme vendore. Në Ballkan kjo nuk është e re - e re është vetëm se këtë herë rekuiziti është presidenti ukrainas.