Demiryolunun 117 Milyon Euroluk Arazisinin Tapusu Yok, Üstelik Hiç Çekmediği Krediler İçin Komisyon Ödüyor

Demiryolunun defter değeri 7,22 milyar dinar - yaklaşık 117 milyon euro - olan arazisi var. Bunun için tapu yok. Bu, Devlet Denetim Dairesi'nin "Makedonya Demiryolları - Altyapı" kamu kuruluşuna ilişkin 2024 raporundaki bulgulardan biri ve en kötüsü de değil.

Sadece defterlerde var olan mülk

Değeri 12,77 milyar dinar olan hat altyapısını oluşturan yapıların tam yüzde 91'i altyapı tesisleri kadastrosuna kayıtlı değil. Diğer yapıların yüzde 88'i için kuruluşun, bunların kendisine ait olduğunu kanıtlayacak tapusu yok. Bu, mülkün kaybolduğu ya da zimmete geçirildiği anlamına gelmiyor. Devletin, kâğıt üzerinde sahibi olduğunu gösteremediği raylar ve araziler işlettiği anlamına geliyor.

Kimsenin çekmediği krediler için ödenen para

Rayların inşası ve yenilenmesi için toplam 191,4 milyon euroluk kredi onaylandı; bunun yüzde 44'ü hâlâ çekilmedi. Ama çekilmeyen para için de komisyon ödeniyor: 2024 sonuna kadar 7,78 milyon euro komisyon, sadece 2024'te de buna ek olarak 2,85 milyon euro faiz ödendi. Devlet kullanmadığı para için ödeme yapıyor.

Koridor 8'de Kumanovo - Belyakovce kesiminin 39,7 milyon euroya mal olması gerekiyordu. Ek sözleşmeler ve bugüne kadar ödenenlerle denetçiler maliyeti 77,8 milyon euro olarak hesaplıyor - yüzde 96 daha pahalı, süre de 8 yıl 3 ay uzatılmış. İkinci kesim Belyakovce - Kriva Palanka ise 155 milyon euroluk sözleşmeyi ancak Temmuz 2022'de, inşaat durduktan 18 yıl sonra aldı. Bitiş tarihi 23 Ekim 2026; kuruluş fiziki ilerlemenin yüzde 45 olduğunu söylüyor.

Sahadaki raylar

Denetçiler, ancak büyük inşaat müdahaleleriyle onarılabilecek arızaların bulunduğu ve trenlerin saatte 20 kilometreyle yavaş gitmek zorunda olduğu yaklaşık 50 nokta tespit etti. Bunlar arasında Dračevo - Jane Sandanski ve Rajko Žinzifov - Köprülü kesimleri ile ayaklarını Crna Reka nehrinin oyduğu ve altı yılda iki kez çöken Stobi yakınlarındaki köprü var. Denetime göre raylara 40 yılı aşkın süredir kayda değer bir yatırım yapılmadı.

Depolarda 15 yıl önce alınmış ve hiç kullanılmamış malzemeler duruyor. Kadrodaki 1.314 pozisyonun 718'i dolu ve çalışanların yüzde 30'u pozisyonunun eğitim şartını karşılamıyor. Kuruluşun birikmiş zararı yaklaşık 4,73 milyar dinar; "Demiryolları - Taşımacılık" ile birlikte iki devlet demiryolu kuruluşunun birikmiş zararı yaklaşık 186 milyon euro.

Suç - seleflerde

Ulaştırma Bakanlığı hemen raporların kuruluşların SDSM ve DUI kadroları tarafından yönetildiği döneme ait olduğunu, onların sorunları görmezden geldiğini ve bulguların Savcılık tarafından incelenmesi gerektiğini açıkladı. Denetim 2024 yılını kapsıyor - iktidarın yarıda değiştiği bir yıl. Raylara kayda değer yatırım yapılmaması ise denetimin kendi ifadesiyle 40 yılı aşkın bir sorun, tek bir hükümetin değil.

Savcılık bulguları incelerse ne âlâ. Ama rayları kadastroya kim kaydedecek - ve ne zaman?