Karli III këtë vit ua hoqi dekoratat 15 njerëzve: mes tyre ish-liderit të DUP-it, një lojtari skocez të ragbit dhe ish-shefit të marinës

Monarku britanik mund të të japë një medalje. Vetëm ai mund edhe të ta marrë. Në vitin 2026 Karli III deri tani e ka bërë këtë pesëmbëdhjetë herë, dhe lista duket si prerje tërthore e skenës publike britanike: një politikan, një sportist, një admiral dhe disa emra për të cilët jashtë Britanisë së Madhe pothuajse askush nuk ka dëgjuar.

Tre më të njohurit janë Jeffrey Donaldson, ish-lideri i Partisë Demokratike Unioniste (DUP) të Irlandës së Veriut, ish-lojtari skocez i ragbit Stuart Hogg dhe Ben Key, ish-njeriu i parë i Marinës Mbretërore. Njerëz nga botë krejtësisht të ndryshme, që i bashkon një gjë: mbreti i fshiu nga lista e të dekoruarve.

Arsyet ndahen në tre grupe. Tetë humbën dekoratat për shkak të dënimeve penale: Ian Ashbolt, Lloyd Hamilton, Paul Rose, Graham Trevela, Hogg, Donaldson, Ian Hudson dhe Charles Montegriffo. Katër - Angela Middleton, Anant Shah, Maqsood Ahmad dhe Nirpal Riat - sipas vlerësimit „e diskredituan sistemin e nderimeve“. Tre të fundit, Nigel O'Connor, Tony Riley dhe Key, ranë për shkak të „qortimit profesional“: qortim formal disiplinor nga një trup profesional ose rregullator, që mund të nënkuptojë edhe pezullim ose ndalim pune.

Mekanizmi është më i thjeshtë se sa tingëllon. Ekziston Komisioni për Heqjen e Nderimeve, i cili paraqitet si i pavarur dhe shqyrton rastet kur sjellja e të dekoruarit mund ta turpërojë gjithë sistemin. Bazat më të shpeshta janë dënimi penal, ndëshkimi i rëndë profesional ose sjellja që e diskrediton nderimin. Komisioni këshillon, qeveria mund të kërkojë, por nënshkrimi është i mbretit. Kush e humb dekoratën, duhet ta kthejë medaljen dhe nuk guxon më t'i shkruajë shkurtesat pas emrit të vet, si OBE ose MBE.

Historia tregon se oborri britanik di të jetë i rreptë - por pothuajse gjithmonë pasi skandali është tashmë në faqet e para. Anthony Blunt e humbi statusin e kalorësit në vitin 1979, kur u bë publike se kishte qenë spiun sovjetik, anëtar i rrjetit spiunazhit të Kembrixhit. Mbretëresha Elizabeta II ia hoqi dekoratën CBE Rolf Harrisit në vitin 2015, pas disa dënimeve për sulme të pahijshme të kryera dekada më parë. Harvey Weinstein e humbi të tijën në vitin 2020, pas dënimit në SHBA për përdhunim dhe sulm seksual.

E vjet Karli bëri lëvizjen më të rëndë: vëllait të vet Andrew ia hoqi titujt mbretërorë, gradat ushtarake dhe nderimet, pas viteve të polemikave dhe padisë civile të lidhur me Jeffrey Epstein. Kur mbreti nuk e kursen as vëllanë, pesëmbëdhjetë emra këtë vit janë pothuajse punë administrative.

Urdhra dhe nderime shtetërore ndahen edhe në Ballkan, në ceremoni me fotografi dhe fjalime. Por sa herë ke dëgjuar që dikujt i është hequr urdhri sepse më vonë përfundoi para gjykatësit?

Në Londër, të paktën në letër, medalja nuk është çmim i përjetshëm. Ajo është kontratë: e mban derisa ta turpërosh. Pesëmbëdhjetë njerëz këtë vit mësuan se mbreti kontratën e lexon deri në fund.