Trump i ofron Evropës gaz rus si çmim për paqen: Berlini thotë jo, Moska feston

Evropa me vite hoqi dorë me mundim nga gazi rus. Tani Uashingtoni i propozon të kthehet pikërisht aty nga ku u nis. Sipas „New York Times“, administrata e Donald Trumpit dëshiron që Evropa, si pjesë e marrëveshjes së paqes për Ukrainën, të blejë sërish masivisht gaz rus.

Propozimi nuk është ide në letër. Negociatorët kryesorë të Trumpit, Jared Kushner dhe Steve Witkoff, tashmë ua kanë paraqitur zyrtarëve evropianë dhe ukrainas - përfshirë edhe Volodimir Zelenskin, në takimin në Kiev muajin e kaluar. Mesazhi: Ukraina le t'i hapë gazsjellësit nëpër të cilët me vite rridhte gazi rus drejt Evropës, që Moska të pajtohet ta ndërpresë luftën.

Zyrtarët evropianë mbetën të befasuar. Një lëvizje e vetme do t'i anulonte vitet gjatë të cilave Bashkimi Evropian u çlirua nga varësia nga lëndët djegëse fosile ruse. Në ekipin e Trumpit, nga ana tjetër, këtë e shohin si pjesë ideale të paketës së paqes: Ukraina do të merrte sërish para nga tranziti, ndërsa votuesit evropianë, të shtrënguar nga shpenzimet, do të pranonin energji më të lirë. Kritikët shohin të metën fatale - në vend të presionit ndaj Vladimir Putinit apo ndihmës për Kievin, Uashingtoni me javë sajon lehtësira ekonomike për Rusinë, edhe pse Moska nuk lëshon pe as një milimetër nga qëllimet e saj luftarake.

Shtëpia e Bardhë zyrtarisht pohon se lufta „i ngre çmimet e energjisë në gjithë Evropën“ dhe se qëllimi është „jo vetëm të ndalen luftimet, por të krijohen kushte për paqe të qëndrueshme“. Veprat flasin më fort se komunikata. Trump refuzoi ta nënshkruajë paketën e re të sanksioneve kundër Rusisë që e votoi Kongresi - vetëm një javë pasi e hoqi ndalimin e importit të naftës ruse. Në Truth Social shkroi se nuk dëshiron ta „shtyjë marrëzisht Rusinë larg tryezës së negociatave“, ndërsa Zelenskin e akuzoi se nuk dëshiron fundin e luftës dhe se vendi i tij i ka humbur „oqeanet dhe detet“. Ukraina, meqë ra fjala, nuk ka oqeane.

Në Moskë nuk e fshehin gëzimin

Emisari ekonomik i Putinit, Kirill Dmitriev, në një forum energjetik në Moskë deklaroi se marrëveshja për naftën është vetëm fillimi i asaj që po merret vesh me Kushnerin dhe Witkoffin. „Së shpejti do të shpallim nisma të rëndësishme, akulli më në fund është thyer“, tha ai, duke përmendur edhe qendra të të dhënave që do të punonin me energji bërthamore ruse. Në lojë është edhe shitja e pasurisë ndërkombëtare të gjigantit të naftës „Lukoil“ një grupi investues në të cilin merr pjesë edhe qeveria amerikane.

Një pjesë e zyrtarëve evropianë dhe ukrainas janë të bindur se Uashingtoni kërkon edhe përfitimin e vet - një pjesë nga fitimet e transportit të gazit. Sërish përmendet edhe gazsjellësi i dëmtuar „Nord Stream 2“. Shtëpia e Bardhë pohon se ai nuk ka qenë temë e takimeve të fundit, por burime të mirinformuara thonë se administrata rinisjen e tij pas paqes e sheh si „frut që vetëm duhet vjelë“. Kremlini pajtohet: zëdhënësi Dmitri Peskov deklaroi se rinovimi i bashkëpunimit energjetik është në interes rus, „por për momentin ndoshta edhe më shumë në interes të vetë evropianëve“.

Zelenski, i cili e sulmoi ashpër Trumpin për lëshimet para Moskës, e parashikoi skenarin me zë të lartë. „Pyetja është vetëm kur do të mbërrijë marrëveshja e re. Ndoshta do të jetë gazi. Me siguri do të jetë gazi“, deklaroi ai për „Financial Times“. Ukraina e ndërpreu tranzitin e gazit rus në janar 2025 dhe me vetëdije hoqi dorë nga rreth një miliard dollarë në vit nga tarifat e tranzitit, ndërsa Bashkimi Evropian u zotua ta përjashtojë plotësisht importin nga Rusia. Trump, i përballur me çmime të larta të karburanteve para zgjedhjeve për Kongres, gjithnjë e më hapur kërkon mënyra që Rusia të shesë më lehtë naftën dhe gazin.

Berlini thotë jo - por nën presion

Rezistencën më të fortë e bën Berlini. Gjermania deri në pushtimin e vitit 2022 ishte blerësi më i madh i gazit rus. Kur Witkoff dhe Kushner javën e kaluar në Florida e paraqitën sërish idenë për gazsjellësit, Günter Sautter, këshilltari kryesor i sigurisë i kancelarit Friedrich Merz, u kundërvu ashpër. Qëndrimi i qeverisë gjermane, sipas zyrtarëve evropianë, është i qartë: gazi rus, edhe i rishitur përmes ndërmjetësve amerikanë, mbetet gaz rus.

„Evropa, e veçanërisht Gjermania, kurrë më nuk guxon të varet nga gazi rus, sepse pamë sa e pabesueshme është Rusia“, paralajmëron ish-ministri gjerman i Ekonomisë Robert Habeck. Por liderët gjermanë janë nën presion të madh në shtëpi, ku „Alternativa për Gjermaninë“ proruse prin në sondazhe me gati 30 për qind dhe kërkon hapur heqjen e sanksioneve. Liderja e saj Alice Weidel në Bundestag tashmë ka kërkuar import të gazit dhe naftës ruse. Propozimi i Trumpit do t'i jepte erë në shpinë - dhe njëkohësisht do ta ulte kërkesën për gazin e lëngshëm amerikan në Evropë.

Habeck e tha me zë të lartë atë që shumë njerëz në Evropë e mendojnë: „Më parë do të isha i lumtur që një kompani amerikane të ishte bashkëpronare e rrjetit tonë energjetik. Sot kjo më tremb, sepse shohim se Trump qartazi ka shumë më tepër simpati për Vladimir Putinin sesa për ukrainasit.“

Në Ballkan e njohim mirë skenën në të cilën të mëdhenjtë ulen në tryezë dhe ndajnë të huajën, ndërsa atë për të cilin bisedojnë e thërrasin vetëm për të nënshkruar. Evropa tani është në atë pozitë. Pyetja është nëse do të nënshkruajë - dhe nëse pas disa vitesh sërish një tub do të vendosë sa ngrohtë do të jetë në dimër.