Franca pas trazirave më të këqija të viteve të fundit: mbi gjysmë milioni në rrugë, ndërsa Macron kërcënon me ndalimin e protestave

Franca zgjohet mes vitrinave të thyera dhe skeleteve të djegura të makinave, pas trazirave më të rënda dhe më të dhunshme të disa viteve të fundit. Protestat masive kundër qeverisë u shndërruan në përleshje rrugësh, zjarrvënie dhe plaçkitje në gjithë vendin, ndërsa politikanët menjëherë nisën një luftë akuzash.

Sipas Ministrisë së Brendshme franceze, të shtunën në rrugë dolën mbi gjysmë milioni njerëz në 110 qytete. Sindikata CGT pohon se ishin madje 800.000. Shumica e tubimeve kaluan në paqe, por huliganët shkatërruan plotësisht ose plaçkitën rreth 1.500 dyqane dhe hapësira afariste. Në Limoges, në një zjarr të vënë qëllimisht, pothuajse u shkatërrua ndërtesa e bashkisë, e vjetër 143 vjet, e cila i kishte mbijetuar Luftës së Dytë Botërore. Në Marsejë demonstrues të maskuar hynë me forcë në ndërtesën e pushtetit vendor dhe thyen bustin e Marianës, simbolit kombëtar të Republikës.

Bilanci: një demonstrues në Paris vdiq nga infarkti, rreth dy mijë njerëz u arrestuan, ndërsa u lënduan mbi 600 policë, prej tyre shtatë rëndë. Skenat nga qendra e Parisit të kujtonin një zonë lufte, prandaj mysafirët dhe turistët u evakuuan nga hotelet rreth Sheshit të Republikës.

Nisi në klasa

E gjithë kjo nuk nisi me barrikada, por me klasa. Muajin e kaluar nxënësit e shkollave të mesme dolën kundër gjendjes katastrofale në shkollat franceze: ndërtesa të rrënuara, paralele të mbipopulluara, orare të mbingarkuara, mungesë kronike e mësuesve dhe e personelit dhe financim sistematikisht i pamjaftueshëm. Kërkojnë edhe shfuqizimin urgjent të platformave shtetërore për regjistrim në fakultet, të cilat i konsiderojnë të padrejta dhe tepër selektive. Protestat u radikalizuan shpejt - adoleshentët bllokuan qindra shkolla të mesme, të paktën 24 shkolla u dogjën ose u dëmtuan rëndë, ndërsa që nga fillimi i shtatorit janë shoqëruar mijëra të rinj.

Zemërimi shpërtheu për shkak të përgjigjes brutale të policisë. Prokuroria dhe kontrolli i policisë hetojnë të paktën 34 raste të tejkalimit të rëndë të autorizimeve policore. Mes më të rëndave është një pesëmbëdhjetëvjeçar të cilit një bombë shoku e policisë ia shqeu dorën e majtë dhe një katërmbëdhjetëvjeçar i gjymtuar rëndë pasi një polic e goditi nga afër me një fishek gazi lotsjellës. Kur shteti u përgjigjet fëmijëve që kërkojnë mësues me bomba shoku, kush në të vërtetë e ka humbur kontrollin?

Në tetor nxënësve iu bashkuan sindikatat, shoqatat ekologjike dhe nismat qytetare. Francezët janë të zemëruar nga kostoja në rritje e jetesës dhe kërcimi i çmimeve të karburanteve, i nxitur edhe më shumë nga lufta në Iran. Në rrugë dolën edhe fermerët, të shtrënguar nga rritja e kostove të prodhimit. Në rrjetet sociale u riaktivizuan grupet e lidhura me ish-„Jelekët e Verdhë“.

Macron kërcënon, Le Pen pret

Presidenti Emmanuel Macron e refuzoi dorëheqjen e ministrit të Brendshëm Laurent Nuñez për të ruajtur zinxhirin komandues dhe në një fjalim drejtuar kombit paralajmëroi se shteti, nëse duhet, do t'i ndalojë plotësisht protestat. Kryeministri Sébastien Lecornu e akuzoi të majtën radikale, para së gjithash partinë „Franca e Panënshtruar“, se qëllimisht i nxit nxënësit kundër policisë. Lideri i saj Jean-Luc Mélenchon ia ktheu se Lecornu është personalisht fajtor për kaosin - qoftë për shkak të paaftësisë, qoftë për shkak të një strategjie të vetëdijshme trazirash që duhet të justifikojë dorën e fortë dhe ta largojë vëmendjen nga kolapsi i financave publike.

Trazirat e shtyjnë Francën, ekonominë e dytë më të madhe në Bashkimin Evropian, në një krizë të thellë sociale dhe fiskale. Qeveria përmes parlamentit përpiqet ta kalojë një buxhet jopopullor me shkurtime të ashpra, ndërsa më shumë përfiton liderja e së djathtës ekstreme Marine Le Pen, e cila sipas të gjitha sondazheve është favorite në zgjedhjet presidenciale pranverën e ardhshme. Një pushtet që zemërimit të rrugës i përgjigjet me kërcënim për ndalim në vend të një përgjigjeje - a do ta paguajë Parisi këtë mësim në kutitë e votimit?