Hyrja e Lidl në Maqedoni, e lajmëruar për rreth fundin e vitit, zakonisht tregohet si histori për çmime më të ulëta dhe zgjedhje më të madhe për konsumatorët. Por pas rafteve fshihet një pyetje më e heshtur dhe më e rëndësishme: a është prodhimi vendas gati të ulet në të njëjtin raft pranë atij të importuar, sipas të njëjtave standarde?

Prandaj hyrja e zinxhirit tregtar gjerman nuk është vetëm hapje marketesh të reja - është një test për prodhimin maqedonas. Zinxhirët e mëdhenj nuk blejnë me tregime dhe vullnet të mirë; ata kërkojnë çertifikata, vazhdimësi në furnizim, sasi dhe cilësi që nuk luhatet nga sezoni në sezon. Pikërisht aty bujku dhe prodhuesi maqedonas do të përballet me një pasqyrë që deri tani rrallë ia kanë mbajtur.

Tashmë ka shenja se dera nuk është vetëm për hyrjen e mallit të huaj. Me mbështetjen e programeve nga Gjermania dhe Zvicra, një pjesë e frutave dhe perimeve maqedonase tashmë gjen rrugë drejt eksportit - përmendet një shifër prej rreth 5 milionë euro - me kusht që produktet të jenë çertifikuar si duhet. Strumica shfaqet si vend i mundshëm simbolik për atë shans të bujqve vendorë.

Por këtu është edhe kurthi që kushdo në Ballkan e njeh. Standardet dhe çertifikatat vlejnë vetëm nëse zbatohen vërtet, e jo nëse mbeten në letër. Nëse kontrolli është „vetëm formal“, siç ndodh shpesh, atëherë e gjithë historia për cilësinë kthehet në një tren tjetër të humbur - ndërsa raftet i mbushin produktet e huaja, kurse vendorët mbeten jashtë për mungesë dokumenti, jo për mungesë cilësie.

Pra, pyetja e vërtetë nuk është a do të sjellë Lidl çmime më të ulëta. Pyetja është a do ta shfrytëzojnë shteti dhe prodhuesit këtë provë për ta ngritur vendoren në nivelin që kërkon tregu - apo do të kënaqemi sërish me rolin e konsumatorit, në vend të prodhuesit të tryezës sonë.