Laboratori francez Mistral AI mblodhi 3 miliardë euro në një rundë të vetme - mbledhja më e madhe e kapitalit që ka bërë ndonjëherë një firmë teknologjike evropiane, pretendon vetë kompania. Pas investimit, firma vlerësohet në mbi 21 miliardë euro (rreth 24,4 miliardë dollarë). Rundën e udhëheq Samsung Electronics, së bashku me fondin Scaleup Europe Fund të menaxhuar nga EQT dhe investitorin ekzistues PSG Equity.

Mesazhi rreth atyre parave është krejt i qartë dhe është shkruar paraprakisht: Evropa nuk dëshiron të varet nga Amerika kur bëhet fjalë për inteligjencën artificiale. Presidenti francez Emanuel Makron publikoi në X se runda pasqyron synimin e përbashkët të Francës dhe Koresë së Jugut për të „ndërtuar një rrugë të tretë në inteligjencën artificiale“. Kur një rundë financimi merr deklaratë nga një kryetar shteti, atëherë nuk flasim më vetëm për biznes.

Por çfarë thotë lista e investitorëve?

Në po atë rundë për pavarësi evropiane hynë edhe a16z, Nvidia dhe Salesforce Ventures - investitorë ekzistues amerikanë që i rritën pjesët e veta. Të rinj janë Advent dhe BlackRock. Partneri më i madh i Mistralit jashtë Evropës mbetet edhe më tej Microsoft, me të cilin në korrik e zgjeruan ndjeshëm bashkëpunimin. Pra sovraniteti evropian në këtë histori vjen pjesërisht i paguar me kapital amerikan, ndërsa kompania koreane që e udhëheq rundën nuk është as evropiane as amerikane. Kjo nuk është mashtrim - kjo është thjesht si duket një „rrugë e tretë“ kur e shikon nga kontabiliteti, e jo nga foltorja.

Mistrali thotë se paratë shkojnë në kapacitet llogaritës, infrastrukturë dhe zgjerim ndërkombëtar. Qëllimi është 1 gigavat kapacitet i vetin në Evropë deri në vitin 2030. Në gusht lëshoi mjete me të cilat klienti vetë zgjedh në cilin rajon do t'i përpunohen pyetjet, dhe filloi të pres modele të huaja me pesha të hapura - përfshirë edhe kineze. Këtë të fundit disa në industri e lexuan si shenjë se firma po shndërrohet në heshtje në një furnizues të zakonshëm me fuqi llogaritëse. Kompania u përgjigj se hulumtimi i saj është „themeli mbi të cilin qëndrojnë infrastruktura, produktet dhe sovraniteti“.

Ajo që vlen të vihet re është kujt i shet Mistrali. Nuk përpiqet të jetë ChatGPT evropian, as ta pushtojë çdo aplikacion shtëpiak. Punon në 20 vende dhe u shet qeverive dhe firmave të mëdha - klientëve që duan të ruajnë kontrollin mbi atë se ku u qëndrojnë të dhënat. OpenAI dhe Anthropic u shesin modele kujtdo. Mistrali shet ndjesinë e kontrollit, dhe ky është produkt që për momentin ka blerës me xhepa të thellë.

Për një rajon si i yni pyetja nuk është a do të ketë Evropa modelin e vet, por a do të jetë ai, kur ta ketë, i disponueshëm edhe në tregje që nuk janë Franca dhe Gjermania. Sovraniteti dixhital deri tani arrinte në Ballkan kryesisht si detyrim në rregullore, rrallë si ofertë. Nëse „rruga e tretë“ në fund do të thotë vetëm se serveri është në Francë e jo në Virxhinia, ndërsa fatura dhe rregullat edhe më tej shkruhen diku tjetër - atëherë kemi ndërruar adresën, jo varësinë.