Inteligjenca artificiale gjeti vrima në PHP, disa më të vjetra se dhjetë vjet: Evropa po fik faqe shtetërore

Disa nga dobësitë kishin qëndruar në kodin e PHP-së për më shumë se dhjetë vjet, para syve të programuesve, dhe askush nuk e kuptoi sa të rrezikshme janë. U desh inteligjenca artificiale për t'i gjetur. Tani qeveri anembanë Evropës po fikin pjesë të faqeve të tyre, ndërsa Fondacioni Wikimedia, që drejton Wikipedian, ka çaktivizuar një varg shërbimesh ndihmëse.

Shumica e njerëzve nuk kanë dëgjuar kurrë për PHP, por e përdorin çdo ditë. Mbi të punojnë portale, dyqane online, faqe shtetërore dhe sisteme si WordPress, mbi të cilin janë ndërtuar miliona faqe. Sipas të dhënave që citohen, gati 70 për qind e faqeve të internetit, gjuha programuese e të cilave dihet, përdorin PHP. Kjo nuk do të thotë se 70 për qind e internetit është hakuar. Do të thotë se problemi është në një teknologji që gjendet kudo.

Dobësitë janë të rrezikshme për një arsye të thjeshtë: në kushte të caktuara, një sulmues mund të ekzekutojë komandat e veta në serverin e cenueshëm pa emër përdoruesi dhe fjalëkalim. Kjo hap rrugën për vjedhjen e të dhënave të ndjeshme dhe ndryshimin e përmbajtjes së faqes. Dobësia e dytë mund të zbulojë pjesë të të dhënave që serveri i mban në memorie.

Nga Finlanda deri në Oksford

Finlanda fiku në mënyrë parandaluese një pjesë të shërbimeve publike në internet, ndërsa masa të ngjashme morën edhe institucione në Holandë. Në Britaninë e Madhe të paktën 32 shërbime qeveritare janë ende të padisponueshme, ndërsa katër të tjera punojnë me vështirësi. Përkohësisht ranë edhe faqet e disa autoriteteve lokale, mes tyre Edinburgu dhe Oksfordi, si dhe pjesë të shërbimeve online të BBC-së. Autoritetet britanike pretendojnë se shërbimet kyçe publike nuk janë të rrezikuara. Fikja nuk do të thotë se këto institucione janë hakuar. Është masë parandaluese.

Lajmi më i keq është kronologjia. Amazon Web Services kishte vërejtur përpjekje për shfrytëzimin e dobësisë që më 17 tetor, katër ditë para publikimit të arnimeve të sigurisë. Kjo do të thotë se dikush dinte për vrimat para se të mësonin administratorët. Sa kohë dinte dhe nëse tashmë ka arritur të hyjë diku, për momentin askush nuk mund ta konfirmojë.

Thikë me dy tehe

Në zbulim morën pjesë ekspertë nga disa kompani, me ndihmën e modeleve të inteligjencës artificiale të Google dhe OpenAI. Kjo është gjysma e mirë e historisë. Gjysma e keqe është se mjeti që u ndihmon mbrojtësve t'i gjejnë dhe t'i arnojnë vrimat më shpejt, po aq shpejt u ndihmon edhe sulmuesve t'i shfrytëzojnë. Gara nuk matet më me muaj, por me ditë.

Përdoruesit e zakonshëm që vetëm shfletojnë nuk janë drejtpërdrejt të rrezikuar. Problemi është te serverët, ndërsa arnimet duhet t'i instalojnë pronarët e faqeve dhe ofruesit e tyre të hostingut. Rreziku i vërtetë për qytetarët janë mesazhet e rreme që do të përpiqen ta shfrytëzojnë frikën për të vjedhur fjalëkalime. CERT-i kombëtar kroat ka lëshuar tashmë një paralajmërim urgjent për administratorët. A i ka kontrolluar dikush në institucionet maqedonase serverët e vet, dhe a do ta mësojmë fare nëse nuk i ka kontrolluar?