Француската лабораторија Mistral AI собра 3 милијарди евра во една рунда – најголемото собирање капитал што некогаш го направила европска технолошка фирма, тврди самата компанија. По вложувањето, фирмата е проценета на над 21 милијарда евра (околу 24,4 милијарди долари). Рундата ја предводи Samsung Electronics, заедно со фондот Scaleup Europe Fund управуван од EQT и постојниот инвеститор PSG Equity.

Пораката околу тие пари е сосема јасна и е напишана однапред: Европа не сака да зависи од Америка кога станува збор за вештачка интелигенција. Францускиот претседател Емануел Макрон објави на X дека рундата ја одразува заедничката намера на Франција и Јужна Кореја да се „гради трет пат во вештачката интелигенција“. Кога една рунда на финансирање добива изјава од шеф на држава, тогаш веќе не зборуваме само за бизнис.

Но што вели списокот на инвеститори?

Во истата таа рунда за европска независност влегоа и a16z, Nvidia и Salesforce Ventures – постојни американски вложувачи што ги зголемија своите удели. Нови се Advent и BlackRock. Најголемиот партнер на Mistral надвор од Европа и понатаму е Microsoft, со кого во јули значително ја проширија соработката. Значи европскиот суверенитет во оваа приказна доаѓа делумно платен со американски капитал, а корејската компанија што ја води рундата не е ниту европска ниту американска. Тоа не е измама – тоа е едноставно како изгледа „трет пат“ кога го гледате од сметководство, а не од говорница.

Mistral вели дека парите одат во пресметковен капацитет, инфраструктура и меѓународно ширење. Целта е 1 гигават сопствен капацитет во Европа до 2030 година. Во август пушти алатки со кои клиентот сам избира во кој регион ќе му се обработуваат прашањата, и почна да хостира туѓи модели со отворени тежини – вклучително и кинески. Тоа последното некои во индустријата го прочитаа како знак дека фирмата тивко се претвора во обичен снабдувач со пресметковна моќ. Компанијата одговори дека нејзиното истражување е „темелот врз кој почиваат инфраструктурата, производите и суверенитетот“.

Она што вреди да се забележи е кому продава Mistral. Не се обидува да биде европски ChatGPT, ниту да ја освои секоја домашна апликација. Работи во 20 земји и продава на влади и на големи фирми – на клиенти кои сакаат да задржат контрола врз тоа каде им седат податоците. OpenAI и Anthropic продаваат модели на кого било. Mistral продава чувство на контрола, а тоа е производ што во моментов има купувачи со длабоки џебови.

За регион како нашиов прашањето не е дали Европа ќе има свој модел, туку дали кога ќе го има, тој ќе биде достапен и на пазари што не се Франција и Германија. Дигиталниот суверенитет досега стигнуваше до Балканот главно како обврска во регулатива, ретко како понуда. Ако „третиот пат“ на крајот значи само дека серверот е во Франција наместо во Вирџинија, а сметката и правилата и понатаму се пишуваат некаде на друго место – тогаш сме ја смениле адресата, не зависноста.