Gjëja e parë që peizazhistja Andrea Gutieres Padin e këshillon për vjeshtën nuk është punë - por vëzhgim. „Vjeshta është momenti ideal për të analizuar çfarë ka funksionuar, cilat lloje kanë vuajtur dhe cilat zona të kopshtit janë më të cenueshme“, thotë ajo. Krasitja dhe plehërimi vijnë më vonë. Së pari duhet parë çfarë i bëri vera kopshtit.

Kontrolli është fjalë për fjalë mjekësor. Verifikohet nëse bimët kanë ujë të mjaftueshëm, nëse kanë dhënë lule e fruta përkundër të nxehtit, nëse kurorat e pemëve janë të dendura apo ka rënie jonormale gjethesh. Kontrollohet edhe sistemi i ujitjes - ai është vendi ku më shpesh fshihet problemi, dhe ujitja efikase mbetet mbrojtja më e mirë nga vera tjetër e nxehtë.

Si të dallohet stresi termik nga ndryshimi normal sezonal? Nga shpejtësia. Kur bima hyn në qetësi natyrore, ndryshimi i ngjyrës, rënia e gjetheve dhe ngadalësimi i rritjes ndodhin gradualisht. Kur është rrahur nga vapa, gjethet bëhen të thata ose të djegura menjëherë, ndërsa bima humb befas fuqinë. Koha dhe ritmi janë treguesi, jo pamja.

Toka vuan vetëm kur është e zhveshur. „Mbulimi i mirë me mulç ose bimësia që hedh hije ndihmon të mbahet lagështia“, thotë Gutieres Padin. Kontrolli bëhet në disa centimetrat e parë - a ka lagështi, a ka jetë, a shihen krimba dhe insekte. Gërmimi dhe përmbysja nuk janë zgjidhje; shtimi i materies organike po. „Toka e shëndetshme nuk i mban vetëm bimët: ajo është zemra e vërtetë e kopshtit“, thotë ajo.

Vjeshta është koha më e mirë për mbjellje të re, dhe kjo nuk është çështje shijeje por biologjie. „Praktikisht çdo lloj do të jetë mirënjohës që arriti para dimrit, kur temperaturat e buta dhe lagështia më e lartë e tokës krijojnë kushte ideale për rrënjëzim“, thotë peizazhistja. Bima ndalon së rrituri lart dhe gjithë energjinë e dërgon në rrënjë - kështu në pranverë del e fortë, ndërsa verën e ardhshme e përballon më mirë.

Këtu vjen edhe një teknikë që te ne rrallë përmendet: mbjellja me rrënjë të zhveshur. Pemët, pemët frutore dhe trëndafilat nxirren ndërsa janë në qetësi, pa dhé rreth rrënjës, dhe kështu janë shumë më të lira - çka është e rëndësishme kur mbillet një sipërfaqe më e madhe. Janë më të lehta për transport dhe vendosje, prandaj e gjithë puna shkon më shpejt.

Para se ta zëvendësoni një bimë të ngordhur, bëjini vetes një pyetje: a dështoi sepse lloji nuk ishte për aty, apo sepse kushtet ishin të këqija? „Orientimi, orët e diellit, cilësia e drenazhit apo edhe shpeshtësia e ujitjes mund të jenë vendimtare“, thotë Gutieres Padin. Një bimë aromatike në hije të thellë nuk do të ketë sukses sado rezistente të jetë. Nëse nuk e kuptoni shkakun e vërtetë, do të vrisni edhe bimën tjetër.

Përgjigjja ndaj vapës nuk është ta kthesh kopshtin në kaktuse. „Kopshti duhet kuptuar si ekosistem në të cilin të gjithë elementët janë të lidhur“, thotë ajo. Më shumë pemë do të thotë më shumë hije, temperaturë më e ulët në hapësirë dhe zgjedhje më të gjerë llojesh që mund të mbijetojnë. Plus mulç, me bollëk, që të ruhet lagështia dhe jeta në tokë.

Gjethet e rëna kanë dy fate, varësisht ku kanë rënë. Nga shtigjet dhe hyrjet mblidhen - aty janë rrezik për rrëshqitje. Nga lehet nuk preken: „e mbrojnë tokën, ndihmojnë të mbahet lagështia dhe, duke u dekompozuar, e pasurojnë natyrshëm dheun“. Në një kopsht më të madh gjethet mblidhen në një cep ku me kohë bëhen mulç cilësor - cikël që vetë kopshti e mbyll.

Për krasitjen këshilla është kundërintuitive: punoni më pak. „Shumë shpesh krasitim më shumë se ç'duhet, ndërkohë që një kopsht i menduar mirë mezi kërkon ndërhyrje të tilla“, thotë Gutieres Padin. Te pemët hiqen vetëm degë me diametër të vogël, dhe atë vetëm nëse duhet. Nëse një pemë çdo vit kërkon krasitje drastike, problemi nuk është te pema - është vendosur lloji i gabuar në atë vend. Dhe kurrsesi nuk krasiten në vjeshtë bimët që lulëzojnë në degën e vitit të kaluar, si hortenzitë: kështu hidhet lulja e pranverës.

Dëmtuesit tërhiqen natyrshëm me të ftohtin, por vëzhgimi mbetet. Në vend të spërkatjes preventive, peizazhistja rekomandon shëndet përmes dizajnit - „mbjellje e larmishme, e përshtatur mirë me vendin dhe e vendosur mbi tokë të gjallë“. Një ekosistem që mbrohet vetë është më i lirë se çdo preparat.

E nëse nuk keni kohë për asgjë nga këto? Atëherë radha është: shikoni, kontrolloni tokën dhe shtoni materie organike nëse duhet - humusi nga krimbat është ndër më efikasët. Pastaj krasitje e lehtë e shkurreve, pastrimi i bimëve aromatike që kanë kaluar lulëzimin, zëvendësimi vetëm i asaj që keni analizuar. Mbillini qepujkat e pranverës tani. Dhe mendoni për ndriçimin - „ndriçimi i menduar mirë e zgjat praninë e kopshtit përtej orëve me diell“, thotë ajo. Në një mbrëmje nëntori, kopshti më së shpeshti shihet nga brenda.