Од 1 декември помали кредити и пократки рокови: со плата од 60.000 денари, ратите за денарски кредити ќе смеат да бидат најмногу 27.000 денари

Од 1 декември банките ќе позајмуваат помалку. Народната банка го намалува максималниот дел од платата што смее да оди на рати за пет процентни поени: кај кредитите во денари од 50 на 45 отсто, кај оние со валутна компонента од 45 на 40 отсто. На пример, некој со плата од 60.000 денари досега можел да има месечни рати до 30.000 денари. Од декември – до 27.000.

Поголемата промена е кај роковите. Станбен кредит за втор или следен стан ќе може да се отплаќа најмногу 25 години, наместо 30. Хипотекарните потрошувачки кредити се скратуваат од 20 на 15 години. Ако сумата и каматата не се менуваат, пократкиот рок значи повисока рата. И помал износ што банката воопшто ќе го одобри.

Исклучок се тие што купуваат прв дом: за нив рокот останува 30 години, а минималното сопствено учество 10 отсто. За сите останати купувачи, минималното учество уште од декември 2025 е 25 отсто. Гувернерот Трајко Славески ја објаснува логиката со една реченица: становите прво треба да бидат за живеење, па дури потоа за инвестирање. Според него, половина од новите кредити годинава се со рок подолг од 25 години.

Целта, значи, е вториот и третиот стан да престанат да се купуваат на банкарски кредит со рок од три децении. Тоа има своја логика. Но во исто време парите поскапуваат: во септември просечната камата на новите кредити се качи на 4,94 отсто, а на новите депозити падна на 2,70 отсто. Разликата од 2,24 процентни поени е заработката на банките – и таа расте.

Значи, граѓанинот од декември ќе добива помал кредит, со пократок рок и со повисока камата, а за парите што ги штеди ќе добива помалку. Мерката можеби ќе ги излади шпекулациите со станови. Дали ќе ги излади и цените на становите – или само купувачите што немаат готовина?