Поранешниот претседател на МАНУ вели дека Академијата „тивко се распаѓа“, Претседателството одговара со ревизија најавена за 2026

„Распаѓањето на МАНУ не се случи со гласна одлука. Се случи тивко: со два правилника објавени на последниот ден од годината, со една шифра што исчезнува од републичкиот буџет, со една одложена примена „од технички карактер“.“ Ова не го пишува опозициски активист, туку академик Љупчо Коцарев, кој беше претседател на Македонската академија на науките и уметностите од 2020 до 2023 година.

Суштината на неговата колумна „Распаѓањето на МАНУ во пет слики“, објавена на 4 ноември, е буџетска. Со новата класификација, Академијата е сместена во рамките на Министерството за образование и наука како матичен буџетски корисник. Според Коцарев, тоа ја загрозува нејзината финансиска и организациска самостојност. Изменетиот правилник треба да се применува од 1 јануари 2028 година. Во претходна колумна, од 31 октомври, тој ги пренесе и сомнежите на Левица за набавки во МАНУ – сметководствени услуги, дезинфекција и противпожарна опрема – со напомена дека не треба однапред да се сметаат за докажани.

Претседателството на МАНУ возврати на 6 ноември, остро. Написите ги нарече инсинуации, клевети и омаловажување, ги отфрли наводите за незаконско работење и финансиски малверзации и даде целосна поддршка на претседателот Живко Попов. „Неизјаснувањето на МАНУ во детали не претставува молчење на институцијата“, стои во реакцијата. Работењето, велат, ќе го провери државната ревизија, повикана од самото раководство, која се очекува да изврши надзор во текот на 2026 година.

Ова не е прва рунда. Уште во јануари Коцарев побара Попов да си оди, а Претседателството тогаш му одговори дека своите ставови може да ги изнесува во телата на Академијата.

Тука има две прашања што не треба да се мешаат. Едното е дали државата, со една буџетска шифра, ја става највисоката научна институција под министерство – тоа е прашање за закон и за самостојност, и одговорот не треба да чека 2028. Другото се набавките, за кои треба ревизија, а не колумни. Ревизијата ја најавија во текот на 2026. Од годината остануваат речиси осум недели. Ќе стигне ли надзорот пред Нова година – или и тоа ќе се одложи „од технички карактер“?