„Nuk ka përparim“ më shumë se 30 herë: KE kërkon ndryshimet kushtetuese dhe e qorton Qeverinë që nuk e përdor emrin kushtetues

Nëse nga raporti i ri i Komisionit Evropian për Maqedoninë duhet nxjerrë një frazë, ajo është „nuk ka përparim“. Ajo përsëritet më shumë se 30 herë: për reformat zgjedhore, për luftën kundër korrupsionit, për lirinë e shprehjes. Dhe, sigurisht, për ndryshimet kushtetuese.

Formulimi për Kushtetutën është i qartë. Sipas Komisionit, në periudhën raportuese „nuk janë bërë përpjekje“ të miratohen ndryshimet që dalin nga përfundimet e Këshillit të BE-së të 18 korrikut 2022, me të cilat në Kushtetutë duhet të përfshihen edhe bullgarët. Brukseli nuk ndryshon asgjë: kushti mbetet kusht.

Emri në një faqe të raportit

Në pjesën për marrëdhëniet me Greqinë, Komisioni shkruan se anëtarë të Qeverisë dhe funksionarë të lartë në raste të caktuara nuk e respektojnë Marrëveshjen e Prespës, „përfshirë edhe mospërdorimin e emrit kushtetues të shtetit, gjë që rrezikon të ndikojë në marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë“. Emra nuk përmenden.

Konteksti, megjithatë, është i njohur. Më 15 dhjetor 2025 kryeministri Hristijan Mickoski deklaroi se „e kthyem“ emrin, duke theksuar se edhe lideri i LSDM-së Venko Filipçe dhe opozitarë të tjerë në paraqitjet publike përdorin Maqedoni. Dy ditë më vonë reagoi Ministria e Punëve të Jashtme e Greqisë. Çështja u hap që në maj 2024, kur presidentja Gordana Siljanovska-Davkova në betimin gojor përdori Maqedoni, ndërsa ambasadorja greke e la sallën.

Ironia vështirë se mund të anashkalohet. Një raport që për korrupsionin shkruan „nuk ka përparim“ gjen hapësirë të shënojë si e quajnë politikanët shtetin e tyre. A është ky problemi më i madh i një vendi që më shumë se dy dekada qëndron para derës së BE-së?

Korrupsioni: i përhapur dhe shqetësim serioz

Shumë më e ashpër është vlerësimi për korrupsionin. Maqedonia është vlerësuar mes nivelit „të caktuar“ dhe „të moderuar“ të përgatitjes, pa përparim në periudhën raportuese, ndërsa korrupsioni sipas dokumentit mbetet i përhapur dhe përbën shqetësim serioz. Komisioni veçanërisht i përmend ndryshimet e Kodit Penal të janarit 2026: sipas tij, ato nuk i eliminuan pasojat negative të ndryshimeve të vitit 2023 dhe kontribuuan në pasiguri juridike.

Pa përparim janë edhe reformat zgjedhore sipas rekomandimeve të OSBE/ODIHR, si dhe përballja me dezinformatat zgjedhore dhe manipulimet e huaja me informacione. Zgjedhjet lokale të vitit 2025 janë vlerësuar si konkurruese, por të mbajtura në atmosferë të polarizuar dhe me mangësi procedurale. Nga 309 kandidatë për kryetarë komunash, vetëm 32 ishin gra, ndërsa u zgjodhën katër kryetare.

Komisioni megjithatë regjistron edhe lëvizje: është miratuar udhërrëfyesi për reformën e administratës publike, ndërsa vazhdon puna për udhërrëfyesit për sundimin e ligjit dhe funksionimin e institucioneve demokratike. Teknikisht, procesi ecën. Politikisht, qëndron në vend.

Pushteti do t'i citojë reformat, opozita do ta citojë bllokadën, dhe të dyja do të gjejnë një fjali për vete. Raporti është pasqyrë, jo hartë. Pyetja është nëse dikush në Shkup do ta lexojë të gjithin - apo sërish vetëm faqet që i përshtaten.