Shasivari për Ditën e Drejtësisë: „Besimi fitohet me vepra“ - ndërsa pavarësinë e gjykatave e vlerësojnë mirë vetëm 21% e qytetarëve

Më 25 tetor Evropa shënon Ditën Evropiane të Drejtësisë, dhe ministri i Drejtësisë Jeton Shasivari e shfrytëzoi datën për një urim me fjali që tingëllojnë sikur janë shkruar për një libër të së drejtës kushtetuese. „Na duhet gjyqësor që vendos në mënyrë të pavarur, të paanshme dhe në afat të arsyeshëm, si dhe prokurori që vepron në mënyrë profesionale, të vendosur dhe joselektive“, deklaroi ministri.

Vazhdimi ishte edhe më ambicioz. Institucionet, sipas Shasivarit, duhet ta justifikojnë besimin „jo me fjalë dhe premtime, por me rezultate konkrete, integritet dhe përgjegjësi“, sepse „besimi në drejtësi nuk kërkohet - ai fitohet me vepra“. Reformat, thotë ai, nuk do të maten vetëm sipas numrit të ligjeve të miratuara, por sipas asaj që qytetarët realisht do ta ndiejnë: procedura më të shpejta, vendime më cilësore, zbatim të barabartë të ligjit.

Atëherë le të masim. Raporti i fundit i Komisionit Evropian për sundimin e ligjit, për vitin 2026, thotë se vetëm 21% e qytetarëve dhe 19% e kompanive e vlerësojnë pavarësinë e gjykatave dhe gjyqtarëve si „mjaft të mirë“ ose „shumë të mirë“. Një vit më parë këto shifra ishin 28% dhe 26%. Komisioni konkludon se perceptimi për pavarësinë gjyqësore është në nivel shumë të ulët dhe se është përkeqësuar ndjeshëm.

Si arsye kryesore, qytetarët përmendin perceptimin për ndërhyrje dhe presion nga Qeveria dhe politikanët, si dhe ndikimin e interesave ekonomike dhe të tjera të veçanta. Raporti konstaton gjithashtu se Strategjia për reformën e sektorit të gjyqësorit 2024-2028 po zbatohet, por mbeten problemet me bashkëpunimin ndërmjet institucioneve, presionet ndaj pavarësisë gjyqësore dhe kushtet financiare në të cilat punojnë gjykatat dhe prokuroritë.

Nga juristët vijnë vlerësime edhe më të ashpra. Avokati Vançe Shehtanski thotë se Maqedonia, si „shtet i kapur“, këtë ditë mund vetëm ta përmendë. Prokurorja Lidija Raiçeviq, e cila përmendet edhe si kandidate për shefe të Prokurorisë për ndjekjen e krimit të organizuar dhe korrupsionit, mendon se vetë fakti që flitet aq shumë për drejtësinë tregon sa urgjente është nevoja për të.

Ministri ka të drejtë për një gjë: besimi nuk kërkohet, por fitohet. Vetëm se shifrat thonë se gjatë vitit të fundit ai më shumë është harxhuar sesa është fituar. Kush do të mbajë përgjegjësi nëse raporti i ardhshëm tregon përqindje edhe më të ulët - gjyqtarët, prokurorët apo politikanët për ndërhyrjen e të cilëve flasin qytetarët?