Donald Trump yönetimi Avrupa hükümetlerinden stratejik motorin rezervlerini açmalarını istedi - ve aksi halde, tam kış öncesinde Amerikan ihracatını yasaklayabileceği tehdidinde bulundu. Avrupalı diplomatlar öfkelendi ve "şantajdan" söz etti. Sonunda G7 ülkeleri önümüzdeki dört ay içinde stratejik rezervlerden 100 milyon varil motorin ve ham petrol piyasaya süreceklerini açıkladı.

Arka plan biliniyor. Motorin fiyatları, Washington'un bu yılın başında İran'a karşı başlattığı savaş ve Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı nedeniyle rekor seviyelerde. İki çatışma da Orta Doğu'daki ve Avrupa'daki rafinerilere büyük zarar verdi. ABD'de ise yakında Kongre seçimleri var ve seçmenler enerji fiyatlarına öfkeli.

"Buna şantaj denir"

İsimlerinin açıklanmaması koşuluyla konuşan on petrol sektörü yöneticisi ve Avrupalı hükümet yetkilisine göre Beyaz Saray, Uluslararası Enerji Ajansı üzerinden olağan yolu izlemedi; ülkelerle tek tek, telefonla ya da yüz yüze, her gün değişen önerilerle temas kurdu. ABD Enerji Bakanı Chris Wright Berlin'de 120 milyon varil istedi. Ertesi gün gece geç saatte ABD'li yetkililer doğrudan Emmanuel Macron ile temasa geçip 100 milyon varil talep etti.

Avrupalı bir diplomat talebi açıkça şantaj olarak nitelendirdi. Bir motorin tüccarı daha da doğrudandı: "Şimdi AB'ye kendilerini bu dertten kurtarması için baskı yapıyorlar ve onu zorlamak için ABD ihracatını yasaklamakla tehdit ediyorlar. Buna şantaj denir." Berlin ve diğer başkentler, ültimatomun seçimler öncesinde Amerikan seçmenini yatıştırma girişimi olduğunu savunarak kendi içlerinde karşı çıktı. AB'nin büyük üyeleri meseleyi ajans düzeyine taşımaya bile karar verdi. Yalnızca bir gün sonra - geri adım attılar.

G7 üyesi bir ülkeden üst düzey bir yetkili kararı "savunma amaçlı" olarak nitelendirdi: Karar seçimler öncesinde Trump'a yardım etti, ama müttefikleri ihracat yasağı tehdidinden korudu. Bir yöneticiye göre ABD'li bakanların petrol şirketi patronlarına verdiği mesaj şuydu: "AB'deki dostlarınıza baskı yapsanız iyi olur, yoksa yasakla sizin işinizi bitiririz."

Macron: Ton tehditkâr değildi

Emmanuel Macron kimsenin kimseye şantaj yapmadığını savunuyor. "Görüşmemizin tonu tehditkâr değildi, yapıcıydı. İhracat yasağı yok. Başkan Trump bu konuda çok netti," dedi. AB'deki diplomatların bir kısmı ise yeni serbest bırakmanın, mart ayında verilen 400 milyon varillik taahhüdün teyidinden ibaret olduğunu, bunun büyük bölümünün daha ucuz Amerikan ham petrolüyle rekabet edemediği için Avrupa piyasalarına hiç ulaşmadığını savunuyor.

Beyaz Saray Ulusal Ekonomi Konseyi Direktörü Kevin Hassett, Avrupalıların başta motorin olmak üzere "çok, çok büyük miktarda" rafine ürüne sahip olduğunu ve artık dünya ekonomisine yardım edecek alanları olduğunu söylüyor. Üst düzey bir ABD'li yetkili, yeni serbest bırakmaların da gerekebileceğinin ve Washington'un "ortaklarının harekete geçmeye hazır olmasını beklediğinin" sinyalini şimdiden veriyor.

İşin ironisi, petrol sektörünün kendisinin de Beyaz Saray'ı yasağın bumerang olacağına ikna etmeye çalışması: Rafineriler ana dış pazarlarını kaybettikten sonra üretimi yavaşlatmak zorunda kalacak, Avrupa ve Latin Amerika büyük ekonomik zarar görecekti. Hem Wright hem de Hazine Bakanı Scott Bessent yasağın kötü bir fikir olduğunu düşünüyor. Ama sektör kaynaklarına göre Bessent, Trump öyle karar verirse yasağı uygular.

Avrupa'nın en etkili başkentleri tek bir günde "bu şantaj"dan "ton yapıcıydı"ya geldi. Berlin ve Paris, Washington'dan gelen birkaç telefonla bu kadar çabuk geri adım atıyorsa, hâlâ AB'nin kapısında bekleyen ülkelerin kendi seslerine ne kadar alanı olacak?