Бугарија најави дека ќе се приклучи на планот на Европската Унија за прекин на увозот и транзитот на руски природен гас до крајот на 2027 година. Со тоа, Софија би го запрела транспортот на гас преку гасоводот „Турски тек“ кон Унгарија и Словачка – земји кои и понатаму зависат од Москва за најголем дел од своите енергетски потреби.

Бугарскиот министер за енергетика Жечо Станков потврди дека земјата ја усогласува својата енергетска политика со европското законодавство и дека до 1 јануари 2028 година потрошувачката на руски гас во Европа целосно ќе се укине. Премиерот Росен Жељазков, пак, на маргините на самитот во Њујорк истакна дека Бугарија е за постепено укинување на договорите за користење и транзит на руски гас.

Одлуката доаѓа по апелот на американскиот претседател Доналд Трамп, кој на Генералното собрание на ОН повика Европа да ги прекине купувањата на руски енергетски производи.

Откако Украина одби да го обнови договорот за транспорт на гас низ својата територија, „Турски тек“ преку Бугарија остана единствениот функционален канал за влез на руски гас во ЕУ. Другите историски маршрути се или уништени или под санкции.

Политички аналитичари коментираат дека Брисел и Софија имаат заемна корист од ваквиот аранжман, но предупредуваат дека Бугарија ја користи својата позиција и како политичка алатка – вклучително и во односите со земјите од регионот, меѓу кои и Македонија.

Најавите од Софија се очекува да предизвикаат силни реакции во Будимпешта и Братислава. Двете земји, познати како гласни противници на либералниот курс на ЕУ, во просек уште добиваат околу 70 проценти од својот гас од Москва. Тие долго време се спротивставуваа на европските напори за енергетска диверзификација, тврдејќи дека немаат доволно алтернативни патишта за снабдување и дека новите мерки ќе предизвикаат поскапувања.

Во јуни, Европската комисија претстави предлог-закон со кој ќе се забрани увозот на руски гас, почнувајќи со краткорочните договори уште оваа година, а потоа и постепено укинување на долгорочните до крајот на 2027.

Европскиот парламент и земјите членки треба следниот месец да ги усвојат своите ставови за предлогот и да започнат меѓуинституционални преговори. Целта е конечен договор да се постигне до крајот на годината – а со тоа и јасна рамка за крајот на зависноста од руската енергија.